Xanana Prontu Esklarese Lian Materna Ba PN - PM Xanana Gusmao: " Dehan Ba Sira, Koalia Hanesan Ne’e Koalia Beik Ten"

.

Jornal Timor Post - Segunda, 06 Fevereiru 2012

Primeiru Ministru (PM), Xanana Gusmao hateten, nia prontu ba iha Parlamentu Nasional (PN) hodi esplika kontiudu lian maternal ba deputadu sira ne’ebe konfuzaun hela ho lian maternal.

“Hau preparadu atu ba Parlamentu, Sira bolu Ministru Eduksaun hau mak sei ba, atu ba deskute, tamba problema ne’e sira hasai rejolusaun ida tenki portugues, ne’ebe dehan katak Parlamentu nasional hasai tiha rezolusaun ami tenki kumpri, maibe imi iha parlamentu mos uza bahasa, ita uza hela bahasa iha la mo’e,” deklara PM Xanana Gusmao, iha Ministeriu Infra-estrutura, sesta foin lalais ne’e, relasiona ho sosiedade sivil, parte igreza, no PN ne’ebe sei konfuzaun ho lian maternal.

Xefe Governu hateten katak, atu hanorin estudante sira husi ensino baziku bele aprende lalais ne’e, tenki liu husi buat ne’ebe diak, no labele hanoin hanesan iha estranjeiru mak foin mai iha Timor leste, ne’ebe mak la koinese povu nia kondisaun.

“Lian maternal la dehan, katak amate lian sira seluk, no ita la kria universidade atu hanorin lian maternal hanesan Galole, Bunak ka fataluku, maibe dala ruma ita hanoin patrimonia, hanesan ba Aipelu uluk Malae sira, dadur ita nia avo sira, iha ne’eba ne’e mak altura,” dehan PM Xanana.

Nia hateten tan, problema lian maternal ne’e atu ajuda labarik sira iha eskola atu bele aprende numerais to’o hotu, no to’o iha literais atu le diak liu ho lian maternal, tamba ne’e iha programa mundu tomak, hanesan Asia, Afrika, no nasaun sira seluk iha mundu.

“”Hau rona iha PN, Balun koalia dehan, hanorin Bahasa Indoensia no Xina, agora sira ba oin ita ba kotuk, hau dehan, koalia hanesan ne’e koalia beik ten, tan be’e, iha Universidade, hau nia feen rasik mos hatene Bahasa Indonesia ne’e iha ninia universidade, mais atu koalia ida ne’e ita nia ne’e barak mak koalia hela bahasa Indoensia, ne’ebe situasaun hanesan ne’e otu liu fali Australia,” tenik Xanana.

PM Xanana mos haktuir tan katak,” Hau dehan la afeita, tamba lahatene… ema la presiza, ema ne’ebe ajuda hela ita ne’e halo iha Guine Bissau, ne’ebe ida ne’e la’os buat foun ba ita atu halo ida ne’e,” tenik nia.

PM Xanana Gusmao mos hakompania komentariu husi membru PN, wainhira Vice Prezidenti PN Vicente Guterres hateten katak, iha nasaun Gavo Verde Lian ida de’it, Keriolu, maibe komparasaun Nasaun no rai seluk ho nasaun TL la hanesan.

“Hau husu ba nia (Sr. Vicente Guterres) ne’e atu ba to’o iha nia knua Baguia ne’e, ema koalia saida? Lian Portugues ka lian Inglesh hanesan nia ne’ebe hato’o iha Portugal hela kleur iha ne’eba ka sira koalia Makasa’e ou Naueti,” dehan nia.

Xanan dehan tan, Ita tenki husu ba atu haree, tamba haree ba iha Work Shop barak ne’ebe hau partisipa ema sira ne’ebe mak la kumpriende ne’e, maibe senti hatene hotu,” tenik nia, ami sira ne’ebe defende lian maternal ne’e, tamba labarik sira iha ami nia ne’e, tinan haat ba eskola tetun fila ba koalia mamaba’e, ne’ebe husu ba lee lahatene, ne’ebe buat lian maternal ne’e atu ajuda labarik sira,, entaun tenki uza atu labarik sir abele kompriende,” dehan PM Xanana.

PM Xanana mos esplika tan, Lian Materna ne’ebe atu uza hodi bele hatama iha kurikulu eskola ensino baziku ninian, tamba lian maternal mos programa Mileniu Divelopment Goals (MDGs).

.