“ Liberta Povu La’os Ho Lia Fuan Deit Maibe Ho Asaun ”

.

Husi: Julio Aparicio (Docente UNTL) - Jornal Timor Post - Segunda, 25 Julhu 2011

Dili-Liafuan Liberta Povu sai hanesan prinsipiu ida ba eman ne’ebe sai libertador, wainhira ema ida hanoin kona ba povu nia susar no terus, nia sei hanoin atu liberta povu hodi sai husi susar no terus nia laran, liafuan Liberta povu mosu wainhira Timor oan sira luta atu hetan ukun rasik an, iha luta nia laran nain ulun barak, heroi barak mak koalia kona ba Liberta Povu, tanba ne’e povu barak envolve iha uta nia laran no hikus mai povu tomak define ukun rasik an, liu husi dalan referendum iha dia 30 agusto 1999.

Realidade ida ne’e hatudu katak povu Timor-Leste tomak involve iha prosesu Luta ba Ukun Rasik an, maibe depois ukun an ema barak mak deklara sira nia an katak sira mak funu nain, sira mak terus ba RAI ida ne’e tanba ne’e sira mak tenke kaer projeitu, sira mak tenke kaer ukun (lideransa), etc, entaun se los mak la terus ba rai ida ne’e, no bainhira los mak povu bele sai husi kiak, mukit, terus no susar?

Iha tempu ukun an ida ne’e, ema barak koalia kona ba Liberta Povu tanba ida ne’e sir abele halo uma andar no moru haleu, moru haleu tamba sira senti buat ruma laloos no tauk ema tuda tamba uluk sira promete maibe depois ukun larealiza, oinsa nia bele liberta povu, se kuandu iha ninia uma sorin moru iha netik ba? Realidade ida ne’e hatudu katak ema balun koalia kona ba liberta povu, objetivu loloos maka atu atinji sira nia poder, ema balun koalia kona ba liberta povu atu bele habokur sira nia an no sira nia familia maibe seidauk liberta tamba moru sei haleu hela.

Iha tempu ukun an ida ne’e ema barak koalia ho hakilar konaba liberta povu maibe povu sei terus ba bei-beik, ema barak mak fasil koalia kona ba Liberta povu maibe sei difil atu liberta povu tamba sira rasik seidauk liberta sira nia an rasik, se hakarak sai libertador mak primeiru ita tenki liberta uluk ita nia an husi hedonism no materialismu, tamba so ida ne’e mak ita la uja povu nia osan ba Pasiar iha Bali, ita la uja povu nia osan hodi sosa kareta Luxu ba ita an rasik, atu sai libertador ita tenki fo presaun ba ita aan ne’ebe ka’an hodi ba hadau poder, tanba so ida ne’e mak ita sei la estraga povu nia osan atu sosa votus, oinsa ita liberta povu se kuandu loron-loron ita lakon tempu barak ba Kampanya partidu? Oinsa bele liberta povu kuandu loro-loron hanoin deit atu manan iha eleisaun? Loloos Atu manan iha kampanya la presija iha kampanya loro-loron maibe hatudu ita nia esrvisu no ita nia interese ba povu.

La’os ba vizita deit no hakuak povu ho tebe-tebe depois ita fila ho kontenti no povu hela ibun tabele, atu liberta povu la’os besik eleisaun mak ita ba hato’o programa bar-barak maibe hatudu ita nia hahalok no ita nia servidor ba povu para povu mos bele senti.

Oinsa bele liberta povu kuandu halo programa ruma hanoin uluk manan pursentu hira? Atu sai libertador ba povu laos tenke kria partidu barak, hanesan loke kios maibe atu sai libertador tenki hatudu ita nia libertador ba povu laos tenki kria partidu bar-barak, atu sai libertador ba povu la’os liu husi poder primeiru Ministru deit, Laos liu husi membru Parlamentu Nasional, laos liu husi poder Ministru ka Sekretariu Estadu ruma, maibe liu husi ita nia abilidade loro-loron, liu husi ita nia asaun kapasidade, liu husi ita nia servidor ka ita nia servisu ba povu.

Atu sai libertador laos gavasolo an deit katak, hau mak halo buat hotu-hotu maibe sai libertador katak hatudu ita nia servisu no hahalok loro-loron mak povu sei define katak ho libertador ka lae? Ho lia badak hau bele dehan katak hau liberta povu la’os liafuan deit maibe

ho asaun.

Atu sai Libertador ba povu entaun labele matenek iha hanoin no koalia deit maibe tenke matenek mos iha asaun, atu sai libertador ba povu entaun labele matenek deit halo planu no programa maibe tenke matenek mos atu realize planu no programa, tanba ne’e lalika mehi atu sai loron matan ne’ebe fo naroman ba mundu tomak maibe sai deit lilin ida ne’ebe fo naroman ba mundu tonamk maibe sai deit lilin ida ne’ebe fo naroman ba ema nebe presiza o nia tulun no ajuda, se hakarak sai libertador mak labele mehi atu sai libertador ba o nia an maibe tenki iha mehi ida atu sai libertador ba o nia an no ba povu tomak, liu husi asaun ne’ebe ho halo agora mak o sei hetan o nia mehi sai libertador.

Husi: Julio Aparicio, Docente Dezenvolvimentu Komunitariu, FCS-UNTL.

.