Kapasidade Kompras Populasaun TL Fraku

.

Mericio Akara

Josefa Parada - Tersa, 05 Abril 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI-Nasaun Tl, maske hetan ukun an ona iha tinan povu Maioria populasaun iha Timor Leste (TL) hahu husi ukun to’o agora, realiadade kapasidade de kompras nasaun ne’e sei fraku liu, tanba laiha kampu servisu ba sira atu hetan osan.

Direitor Luta Hamutuk Mericio Akara ba STL iha edefisiu Farol, foin lalais.Tuir nia katak, realiadade kapasidade de kompras populasaun TL hahu husi ukun ate agora ne’e fraku liu, tanba laiha kampu servisu ba sira oinsa mak bele sosa sasan ne’ebe folin bot.

Nia haktuir, tuir dadus ne’ebe mak UNDP no Banku Mundial halo, TL nia pendapatan perkepala kada ema ida iha loron ida hetan la liu U$0,50 cent. Ne’e iha Dili, maibe iha foho U$0,10 cent deit mos povu la hetan. Se la hetan U$0,50 iha loron ida, entaun fulan ida nia hetan deit hira. Ne’ebe rejultadu peskiza indika katak kapasidade de kompras popula¬saun ne’e fraku, no limitadu tebes.

Ne’e tanba povu ne’e sei kiak hela, dadus rejultadu peskiza ne’e hatudu TL mak hanesan nasaun ida ne’ebe kiak liu, pendapatan U$0,50 laos ba ema hotu maibe ema balun deit. Lailika atu sosa fos karon ida, maibe atu sosa modo tahan ida ho folin U$0,25 mos labele ona.

Observasaun Luta Hamutuk iha Dili laran, povu baibain atu ba sosa modo iha merkadu laiha, ema ne’ebe ba sosa mak fungsionario sira. Tanba povu baibain laiha osan atu ba sosa, kampu servisu laiha. Ne’ebe kresimentu ekonomio ne’ebe iha la fo ba benefisio ba povu kiik sira. Sorte tanba populasaun 100% la depende deit ba fos, maibe bele han mos aifarina, fehuk no talas, tanba desde uluk sira depende ba produsaun rai laran.

Iha parte seluk Reprejentante povu iha uma fukun PN, Mateus de Jesus hatete, kapasidade povu iha TL to’o oras ne’e sei fraku hela, tanba maioria barak mak laiha kampu servisu. Ne’ebe kapasidade kompras mos laiha, dala ruma atu han deit modo tahan U$0,10 nian mos laiha. Ne’ebe haree husi ne’e bele dehan katak povu TL sei moris iha kiak nia laran.

IHA fatin hanesan Mario pinto Estudante UNTL, finalista katak, realidade ne’ebe iha hatudu momos katak kapasidade kompras povu TL maioria laiha liu. Ne’e tanba laiha kampu servisu ba populasaun sira. Tinan ba tinan numero empregu aumenta sae ba bebeik laiha industria ida para bele fo servisu ba povu sira. Ne’ebe ate agora kapasidade kompras povu fraku tebes.

Lia fuan hanesan Lucas da costa hanesan estudante UNTL hatete katak, nasaun timor leste nasaun timor leste kapasidade atu sosa nesicidade sei fraku tanba sasan folin kontinua sae tanba persija governu halo ajuda hadia iha area turismu agrikultura nia bele hasae produsaun ajuda loke kampug servisu ba joventude sira iha nangur hela.

“Ami husi estudante hare katak, nasaun timor leste sei fraku kompras tanba ema barak sei nangur hela tanba ne’e persija governu hola insiativa loke kampung servisu ba joventude sir abele hetan redementu sustentabel”. Jef
.