 |
| Foto - Tempo Semanal |
Written by Dede Figueredo - TEMPO SEMANAL
Gabinete Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN), Antonio Matos fa’an kareta doasaun husi International Organization for Migration (IOM). Deskonfia kareta fa’an kareta hetan autorizasaun husi SEASDN, Jacinto Regoberto de Deus.
Hafoin krizi politika no militar iha Timor Leste, iha tinan 2007, governu estabele politika ‘Simu Malu’ hodi haruka fila populasaun sira ne’ebé hela iha Internal Displace Person’s (IDP’s) ba ida-idak nia hela fatin.
Hafoin misaun ne’e remata IOM entrega material lubuk ida ba governu inklui ofrese kareta balun ba Ministeriu Trabalho Reinsercão Comunitario (MTRC), antes muda naran ba Ministeriu Sosial Solidaridade (MSS).
Kareta hamutuk tolu mak IOM fo ba governu liu husi MSS. Kareta ne’e ida ho marka Mitsubishi Pajero ho xapa matrikula 17-476 tls, tama iha lista veikulu MSS nian, maibe MSS seidauk haruka karta ba diresaun Patrimoniu Estadu hodi muda numeru xapa matrikula ba estadu nian.
IOM rasik rekoñese katak, hafoin servisu hamutuk ho MSS iha programa reintegrasaun, IOM fo apoiu kareta tolu ba MSS. Kareta hirak ne’e fo nudar doasaun ba estadu Timor Leste. Inklui mos kareta ne’ebé mak Xefe Gabinete SEASDN fa’an ona.
Iha parte seluk, Jose Asa, eis Kordenadór Jerál Emerjensia Nasionál MSS rekoñese katak, MSS uluk hetan duni apoiu kareta Mitsubishi Pajero husi IOM ho xapa matrikula 17-476. Kareta ne’e atu uza hodi reforsa serbisu MSS.
Hahu inisiu, kareta ne’e hala’o operasaun emerjensia iha Distritu Viqueque. Maibe, durante operasaun kareta ne’e hetan dezastre (baku fila) hodi afeita kondisaun kareta rahun hotu.
Deskonfia kareta ne’e lakohi muda ba xapa matrikula estadu, atu ema balun bele utilize kareta ne’e hanesan nia privadu. Ezemplu kiik, kareta Mitsubishi Pajero ho numeru matrikula 17-476 tls, numeru Xasis V464000943 ho numeru motor AA2035. Iha rejistu DNTT nian kareta doasaun IOM nian nee tau naran Antonio Matos.
Ikus mai, kareta ne’e fa’an ba ema ida ho naran Carolino da Costa. Presu kareta ne’e US$ 4.700.
Anito Matos Falsifika Documentos Kareta
.
Xefe Gabinete Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN), Antonio ‘Anito’ Matos halo falsifikasaun dokumentu kareta estadu ne’ebé hetan doasaun husi IOM no fa’an tutan ba ema seluk.
Dadus ne’ebé mak hetan, kareta ne’e doasaun husi International Organization Migration (IOM). Maibé, Anito Matos servisu hamutuk ho Dealer Golden Dragon Trading hasai karta deklarasaun dealer falsu katak.
Karta ne’e halo entre Dealer Golden Dragon Trading ho ema ida naran Aman Agung. Hafoin ida ne’e, Anito Matos halo tan karta transaksaun falsu ho Aman Agung katak, Anito Matos sosa kareta husi ema ne’e ho presu US$ 8.500, iha loron 22 Janeiru 2009.
Laos ne’e deit, Xefe Gabinete SEASDN mos halo karta falsifikasaun ba Diresaun Nasional Transporte Terestres (DNTT) katak, dokumentu kareta (Surat Tanda Nomor Kendaraan) ho numeru xapa matrikula 17-476, lakon iha tempu krizi 2006 nia laran.
Bazeia ba deklarasaun falsu husi Anito Matos, DNTT fasilita hodi halo STNK foun, maibé iha dokumentu kareta ne’e tau naran Golden Dragon Trading.
Iha dokumentu ne’e, numeru xasis kareta nian hanesan. Maibe, numeru motor diferente ho lista husi veikulu Ministeriu Sosial Solidaridade (MSS) nian. Iha lista MSS nian hasai no numeru motor AA2035, maibe iha DNTT nian mosu fali ho numeru motor oinseluk 4m40. Laos ne’e deit, tuir data, iha dokumentu ne’e fatura pro-forma hasai iha loron 20 outubru 2006, maibe iha karimbu okos hakerek fali 20 Oct 2005. (*)
Regoberto-Anito Matos Duun Malu
Iha prosesu fa’an kareta estadu Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN), Jacinto Regoberto de Deus no Xefe Gabinete SEASDN, Anito Matos buka dalan atu duun malu.
Tuir deklarasaun husi Anito Matos katak, antes asume kargu Xefe Gabinete kareta ne’e iha ona. Kondisaun kareta ne’e ladun diak tanba hala’o servisu iha Viqueque. Tuir nia, Patrimoniu Estadu mos hatene lolos kona-ba kondisaun kareta ne’e.
Sekretariu Estadu rasik mak entrega kareta ne’e ba nia xefe gabinete hodi hadia. Maibe, tanba kondisaun kareta ne’e ladun diak, ne’eduni tama beibeik iha ofisina (bengkel). Bainhira kareta ne’e tama ofisina, gabinete tenke hasai osan hodi aluga kareta atu fasilita Xefe Gabinete hodi hala’o ninia servisu.
Hafoin halo kontas, gabinete sente katak, orsamentu ba manutensaun no aluga kareta nia kustu karun liu. Ne’eduni, iha gabinete laran inklui Sekretariu Estadu Regoberto iha hanoin hodi sosa kareta ne’e, para bele sosa fali kareta foun.
“Ami fa’an hodi hetan fali foun ida. Tanba, ami la hetan apoiu kareta ba gabineti nian,” dehan Anito Matos ba Tempo Semanál Online, Sesta (08/04) iha ninia servisu fatin.
Ho hanoin ida ne’e, interna gabinete Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais hare’e fali kareta foun, tanba ne’e kareta fa’an tiha no osan husi kareta Pajero ne’e mak sosa fali kareta ne’ebé agora xefe gabinete uza hela ne’e.
Maske kareta Mitsubishi Pajero ne’e fa’an ona iha 2010, maibe to’o agora kareta foun ne’e seidauk tama iha lista lojistika Ministeriu Sosial Solidaridade (MSS) nian. Nune’e tinan ida ona, maibé seidauk iha hanoin atu ba Patrimoniu Estadu hodi muda xapa matrikula ba kareta estadu.
“Kareta uluk fa’an ona seidauk tama ba patrimoniu estadu, tanba kareta nia kondisaun at. Ami husu ona diresaun patrimoniu atu hare’e kareta ne’e atu oinsa bele tama iha lista patrimonio estadu,” hatete Anito Matos.
Bainhira Jornal Tempo Semanal konfirma ba Sekretariu Estadu Jacinto Regoberto, nia dismente no hakfodak. Nia sente surpreza, tanba nia nunka haruka ema ruma atu fa’an kareta ne’e.
“Ha’u la hatene agora kareta ne’e para iha ne’ebé? Agora Xefe Gabinete uza hela kareta ida, maibé kareta ne’e seidauk troka xapa ba Governu,” dehan Regoberto.
Iha parte seluk, Carolino da Costa ema ne’ebé mak sosa kareta ne’e rekoñese katak nia sosa duni kareta husi Anito Matos. Maibe, kareta hirak ne’e mai ho dokumentu xapa matrikula privadu ho naran Antonio ‘Anito’ Matos.
“Hau sosa kareta la’òs ho governu nia plat. Iha ne’eba plat privadu depois atas nama Anito Matos. La’òs sosa kareta Governu nian.” Nia hatutan, STNK ne’ebé nia hetan bainhira iha prosesu sosa kareta ne’e mai ho Anito Matos nia naran.
Tuir dadus ne’ebé Tempo Semanal rekolha husi DNTT, kareta Mitsubishi Pajero ho Xapa matrikula 17-476 tls ne’e, oras ne’e dadaun iha ona Tomas Ferão Pinto nia liman. (*)
SEASDN Viola Lei Patrimoniu Estadu
Sekretariadu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN) hatudu atetude la kumpri lei ne’ebé vigor iha nasaun ne’e. Tanba ne’e, sira halo transaksaun fa’an kareta estadu uza naran privadu.
Tuir dekretu Lei no 41/2008, porsedimentu servisu lelaun seidauk dezentraliza ba administrasaun estadu, hafoin servisu sentraliza iha Ministeriu Finansas. Sira iha direitu atu hato’o sira nia deklarasaun katak, kareta ne’e liu ona prazu utilizasaun, entaun liu husi diresaun nasional patrimoniu estadu hodi bele kordena, identifikasaun no halo rekrementu hodi prosesa ba iha servisu ne’e rasik.
Durante kareta ne’e sei para iha Sekretariu Estadu Regoberto nia uma, gabinete Sekretariu Estadu Regoberto nian halo karta rekomendasaun ba iha Diresaun Patrimoniu Estadu katak sira seidauk bele halo prosesu hodi muda xapa matrikula kareta ne’e, tanba servisu barak. Maibe, iha parte seluk, Sekretariu Estadu Regoberto aproveita hodi tula nia familia sira hodi lao pasiar.
Iha parte seluk, bainhira Tempo Semanal Online halo konfirmasaun, Sekretariu Estadu Jaconto Regoberto fila lia. Nia dehan, kareta ne’e asset estadu nian. Ne’e duni nia rasik seidauk autoriza ema ruma atu fa’an kareta ne’e.
“Ha’u mós hakarak hetan justifikasaun husi Xefe Gabinete kona-ba kondisaun kareta ne’e,” dehan SE Regoberto.
Eis Kordenadór Jerál Emerjensia Nasionál MSS, Jose Asa hateten, Ajensia Internasional sira ne’ebé fó sasan ba membru Governu, ne’e signifika sasan estadu nian. Maibé se karik fa’an kareta ne’e akontese duni, entaun halo ona korupsaun ba estadu.
NGO Internasional entrega kareta bele ho xapa diplomatik ka privadu, maibe, husi adminitrasaun logistika proposta ba iha DNTT oinsá tau xapa privadu ba governu, se karik la muda xapa ne’e, entaun sira lakohi tau atensaun.
Diretór Patrimonia Estadu, Januario de Gama sei orienta nia funsionariu sira hodi bele identifika. Tuir sira hatene, IOM entrega kareta ba iha MSS nota intendimentu ho durasaun asina hotu.
Nune’e, Diresaun Patrimoniu Estadu mos sei buka hatene tanba saida mak fa’a kareta ne’e. Tanba, atu fa’an kareta estadu tenke liu husi prosesu no kompetensia iha Ministeriu Finansas nia liman, liu husi Dirasaun Nasional Defensor Patrimonia Estadu.
“Kareta no sasan estadu ninian tenke liu husi prosesu ida,” dehan nia.
Januario hatutan, atu fa’an kareta estadu, aprovasaun tenke mai husi komisaun lelaun ne’ebé estabelesidu no legaliza tuir dekretu Lei numure 31/2008. Maske nunee, dekretu lei ne’e la vale ba Sekretariu Estadu Jacinto Regoberto. Tanba, kareta doasaun husi IOM nia gabinete fa’an ona hanesan fa’an kareta sira nia privadu.
Hanesan kareta barak ne’e mak Diresaun Patrimoniu Estadu rekolla sei hein lista hirak ne’e kuandu aprova ona husi Ministra Finansan no komisaun lelaun mak foin bele halo lelaun. Maibe, atu halo lelaun mós la’òs indika ema ida atu sosa, lelaun tenke halo ho metode oi-oin. Meius ida lelaun ba publiku katak, loke ba ema hotu-hotu.
Maibé, kuandu kolia kona-ba lelaun no fa’an kareta estadu partimonia estadu sai hanesan ezekutador desizaun kona-ba lelaun ninian, entaun patrimonia estadu la iha knar atu foti desizaun mesak kona-ba fa’an kareta hirak ne’e ba iha publiku.
Prosesu ne’e forte tebes, presiza iha legalizasaun hafoin bele implementa servisu ne’e la’o didiak, atu identifika loloos tanba saida mak to’o agora kareta sei nafatin matrikula ho privadu.
Kareta ne’ebé doadores husi kualker ajensia Internasional ne’e hanesan patrimonia estadu. Mezmu iha autorizasaun ruma husi DNTT bele mantein ho matrikula privadu mós konsidera ne’e hanesan kareta estadu.
Ne’e duni, transformasaun husi matrikula privadu ba estadu ne’e esensial tebes atu Ministeriu no Diresaun sira tenke la’o, tanba servisu jestaun ninian ne’e tuir Diploma Ministerial no 1/2010, dezentraliza ona ba lina Ministeriu ligasaun estadu, hahu (15/6/2010) Ministeriu ida-idak iha duni kompetensia halo zestaun rasik.
Uza Tula Familia
.
Anito Matos Falsifika Documentos Kareta
.
Xefe Gabinete Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN), Antonio ‘Anito’ Matos halo falsifikasaun dokumentu kareta estadu ne’ebé hetan doasaun husi IOM no fa’an tutan ba ema seluk.
Dadus ne’ebé mak hetan, kareta ne’e doasaun husi International Organization Migration (IOM). Maibé, Anito Matos servisu hamutuk ho Dealer Golden Dragon Trading hasai karta deklarasaun dealer falsu katak.
Karta ne’e halo entre Dealer Golden Dragon Trading ho ema ida naran Aman Agung. Hafoin ida ne’e, Anito Matos halo tan karta transaksaun falsu ho Aman Agung katak, Anito Matos sosa kareta husi ema ne’e ho presu US$ 8.500, iha loron 22 Janeiru 2009.
Laos ne’e deit, Xefe Gabinete SEASDN mos halo karta falsifikasaun ba Diresaun Nasional Transporte Terestres (DNTT) katak, dokumentu kareta (Surat Tanda Nomor Kendaraan) ho numeru xapa matrikula 17-476, lakon iha tempu krizi 2006 nia laran.
Bazeia ba deklarasaun falsu husi Anito Matos, DNTT fasilita hodi halo STNK foun, maibé iha dokumentu kareta ne’e tau naran Golden Dragon Trading.
Iha dokumentu ne’e, numeru xasis kareta nian hanesan. Maibe, numeru motor diferente ho lista husi veikulu Ministeriu Sosial Solidaridade (MSS) nian. Iha lista MSS nian hasai no numeru motor AA2035, maibe iha DNTT nian mosu fali ho numeru motor oinseluk 4m40. Laos ne’e deit, tuir data, iha dokumentu ne’e fatura pro-forma hasai iha loron 20 outubru 2006, maibe iha karimbu okos hakerek fali 20 Oct 2005. (*)
Regoberto-Anito Matos Duun Malu
Iha prosesu fa’an kareta estadu Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN), Jacinto Regoberto de Deus no Xefe Gabinete SEASDN, Anito Matos buka dalan atu duun malu.
Tuir deklarasaun husi Anito Matos katak, antes asume kargu Xefe Gabinete kareta ne’e iha ona. Kondisaun kareta ne’e ladun diak tanba hala’o servisu iha Viqueque. Tuir nia, Patrimoniu Estadu mos hatene lolos kona-ba kondisaun kareta ne’e.
Sekretariu Estadu rasik mak entrega kareta ne’e ba nia xefe gabinete hodi hadia. Maibe, tanba kondisaun kareta ne’e ladun diak, ne’eduni tama beibeik iha ofisina (bengkel). Bainhira kareta ne’e tama ofisina, gabinete tenke hasai osan hodi aluga kareta atu fasilita Xefe Gabinete hodi hala’o ninia servisu.
Hafoin halo kontas, gabinete sente katak, orsamentu ba manutensaun no aluga kareta nia kustu karun liu. Ne’eduni, iha gabinete laran inklui Sekretariu Estadu Regoberto iha hanoin hodi sosa kareta ne’e, para bele sosa fali kareta foun.
“Ami fa’an hodi hetan fali foun ida. Tanba, ami la hetan apoiu kareta ba gabineti nian,” dehan Anito Matos ba Tempo Semanál Online, Sesta (08/04) iha ninia servisu fatin.
Ho hanoin ida ne’e, interna gabinete Sekretariu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais hare’e fali kareta foun, tanba ne’e kareta fa’an tiha no osan husi kareta Pajero ne’e mak sosa fali kareta ne’ebé agora xefe gabinete uza hela ne’e.
Maske kareta Mitsubishi Pajero ne’e fa’an ona iha 2010, maibe to’o agora kareta foun ne’e seidauk tama iha lista lojistika Ministeriu Sosial Solidaridade (MSS) nian. Nune’e tinan ida ona, maibé seidauk iha hanoin atu ba Patrimoniu Estadu hodi muda xapa matrikula ba kareta estadu.
“Kareta uluk fa’an ona seidauk tama ba patrimoniu estadu, tanba kareta nia kondisaun at. Ami husu ona diresaun patrimoniu atu hare’e kareta ne’e atu oinsa bele tama iha lista patrimonio estadu,” hatete Anito Matos.
Bainhira Jornal Tempo Semanal konfirma ba Sekretariu Estadu Jacinto Regoberto, nia dismente no hakfodak. Nia sente surpreza, tanba nia nunka haruka ema ruma atu fa’an kareta ne’e.
“Ha’u la hatene agora kareta ne’e para iha ne’ebé? Agora Xefe Gabinete uza hela kareta ida, maibé kareta ne’e seidauk troka xapa ba Governu,” dehan Regoberto.
Iha parte seluk, Carolino da Costa ema ne’ebé mak sosa kareta ne’e rekoñese katak nia sosa duni kareta husi Anito Matos. Maibe, kareta hirak ne’e mai ho dokumentu xapa matrikula privadu ho naran Antonio ‘Anito’ Matos.
“Hau sosa kareta la’òs ho governu nia plat. Iha ne’eba plat privadu depois atas nama Anito Matos. La’òs sosa kareta Governu nian.” Nia hatutan, STNK ne’ebé nia hetan bainhira iha prosesu sosa kareta ne’e mai ho Anito Matos nia naran.
Tuir dadus ne’ebé Tempo Semanal rekolha husi DNTT, kareta Mitsubishi Pajero ho Xapa matrikula 17-476 tls ne’e, oras ne’e dadaun iha ona Tomas Ferão Pinto nia liman. (*)
SEASDN Viola Lei Patrimoniu Estadu
Sekretariadu Estadu Asistensia Sosial no Dezastre Naturais (SEASDN) hatudu atetude la kumpri lei ne’ebé vigor iha nasaun ne’e. Tanba ne’e, sira halo transaksaun fa’an kareta estadu uza naran privadu.
Tuir dekretu Lei no 41/2008, porsedimentu servisu lelaun seidauk dezentraliza ba administrasaun estadu, hafoin servisu sentraliza iha Ministeriu Finansas. Sira iha direitu atu hato’o sira nia deklarasaun katak, kareta ne’e liu ona prazu utilizasaun, entaun liu husi diresaun nasional patrimoniu estadu hodi bele kordena, identifikasaun no halo rekrementu hodi prosesa ba iha servisu ne’e rasik.
Durante kareta ne’e sei para iha Sekretariu Estadu Regoberto nia uma, gabinete Sekretariu Estadu Regoberto nian halo karta rekomendasaun ba iha Diresaun Patrimoniu Estadu katak sira seidauk bele halo prosesu hodi muda xapa matrikula kareta ne’e, tanba servisu barak. Maibe, iha parte seluk, Sekretariu Estadu Regoberto aproveita hodi tula nia familia sira hodi lao pasiar.
Iha parte seluk, bainhira Tempo Semanal Online halo konfirmasaun, Sekretariu Estadu Jaconto Regoberto fila lia. Nia dehan, kareta ne’e asset estadu nian. Ne’e duni nia rasik seidauk autoriza ema ruma atu fa’an kareta ne’e.
“Ha’u mós hakarak hetan justifikasaun husi Xefe Gabinete kona-ba kondisaun kareta ne’e,” dehan SE Regoberto.
Eis Kordenadór Jerál Emerjensia Nasionál MSS, Jose Asa hateten, Ajensia Internasional sira ne’ebé fó sasan ba membru Governu, ne’e signifika sasan estadu nian. Maibé se karik fa’an kareta ne’e akontese duni, entaun halo ona korupsaun ba estadu.
NGO Internasional entrega kareta bele ho xapa diplomatik ka privadu, maibe, husi adminitrasaun logistika proposta ba iha DNTT oinsá tau xapa privadu ba governu, se karik la muda xapa ne’e, entaun sira lakohi tau atensaun.
Diretór Patrimonia Estadu, Januario de Gama sei orienta nia funsionariu sira hodi bele identifika. Tuir sira hatene, IOM entrega kareta ba iha MSS nota intendimentu ho durasaun asina hotu.
Nune’e, Diresaun Patrimoniu Estadu mos sei buka hatene tanba saida mak fa’a kareta ne’e. Tanba, atu fa’an kareta estadu tenke liu husi prosesu no kompetensia iha Ministeriu Finansas nia liman, liu husi Dirasaun Nasional Defensor Patrimonia Estadu.
“Kareta no sasan estadu ninian tenke liu husi prosesu ida,” dehan nia.
Januario hatutan, atu fa’an kareta estadu, aprovasaun tenke mai husi komisaun lelaun ne’ebé estabelesidu no legaliza tuir dekretu Lei numure 31/2008. Maske nunee, dekretu lei ne’e la vale ba Sekretariu Estadu Jacinto Regoberto. Tanba, kareta doasaun husi IOM nia gabinete fa’an ona hanesan fa’an kareta sira nia privadu.
Hanesan kareta barak ne’e mak Diresaun Patrimoniu Estadu rekolla sei hein lista hirak ne’e kuandu aprova ona husi Ministra Finansan no komisaun lelaun mak foin bele halo lelaun. Maibe, atu halo lelaun mós la’òs indika ema ida atu sosa, lelaun tenke halo ho metode oi-oin. Meius ida lelaun ba publiku katak, loke ba ema hotu-hotu.
Maibé, kuandu kolia kona-ba lelaun no fa’an kareta estadu partimonia estadu sai hanesan ezekutador desizaun kona-ba lelaun ninian, entaun patrimonia estadu la iha knar atu foti desizaun mesak kona-ba fa’an kareta hirak ne’e ba iha publiku.
Prosesu ne’e forte tebes, presiza iha legalizasaun hafoin bele implementa servisu ne’e la’o didiak, atu identifika loloos tanba saida mak to’o agora kareta sei nafatin matrikula ho privadu.
Kareta ne’ebé doadores husi kualker ajensia Internasional ne’e hanesan patrimonia estadu. Mezmu iha autorizasaun ruma husi DNTT bele mantein ho matrikula privadu mós konsidera ne’e hanesan kareta estadu.
Ne’e duni, transformasaun husi matrikula privadu ba estadu ne’e esensial tebes atu Ministeriu no Diresaun sira tenke la’o, tanba servisu jestaun ninian ne’e tuir Diploma Ministerial no 1/2010, dezentraliza ona ba lina Ministeriu ligasaun estadu, hahu (15/6/2010) Ministeriu ida-idak iha duni kompetensia halo zestaun rasik.
Uza Tula Familia
Informasaun seluk ne’ebé mak Tempo Semanal Online rekolla katak, maske Sekretariu Estadu Regoberto desmente la hatene kareta ne’e, maibé nia viziñu balun deskobre duni katak antes ne’e kareta para duni iha nia uma.
“Hau telefone ba Sr (………) koalia kona-ba dadus, nia hateten ami iha kazu mais labele hateten sai. Kareta pajero ida matrikula 17-476, IOM mak fó liu husi programa ‘simu malu’, Sekretariu Estadu Jacinto Regoberto ‘kebetulan’ hau mós vizinu ho nia, karete ne’e para duni iha nia uma,” dehan fontes husi Diresaun Patrimonia Estadu.
Fontes ne’e mos hateten katak, bainhira kareta ne’e sei para iha nia uma, Sekretariu Estadu loron-loron uza kareta ne’e tula nia oan ba eskola.
.
.
0 comentários:
Enviar um comentário