Quarta-feira, 6 de Abril de 2011

Alkatiri: “Problema Timor-Leste Hanesan Sikliku"

.

Josefa Parada - Kuarta, 06 Abril 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI-Sekretariu Jeral Partidu Fretilin, Mari Alkatiri hatete, problema oho malu iha nasaun nee hanesan sikliku, katak orsida akontese no orsida fali la akontese. Atu halakon ka hamenus problema sira nee, presiza servisu hamutuk entre komunidade ho polisia.

“Hau hanoin nee buat ida nebee sikliku ona. Orsida akontese no orsida la akontese. Solusaun maka autoridade tenki hametin liu siguransa iha nebee problema hirak nee akontese,” hatete Alkatiri ba jornalista iha nia servisu fatin, Comite Central Fretilin, Comoro-Dili, Tersa (05/04).

Eis Primeiru Ministru nee hatutan, oras nee dadaun polisia Nasoens Unidas entrega tomak poder siguransa rai ida nee ba iha Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL), entaun PNTL tenki prepara aan, hodi kria estabilidade ba siguransa rai ida nee.

“Fasil liutan mai ita maka Polisia Nasional mesak ita Timor oan ita hotu, koñese malu no hatene see maka kustuma halo problema no see maka la gosta halo problema.

Ita koñese malu nee fasil liu tan, ita bele halo vijilansia nee diak liu tan,” komenta Alkatiri.

Maibe husi parte seluk, Alkatiri hanoin, partisipasaun komunidade mos presiza. Komunidade labele kontinua tauk nafatin atu aprezenta ema sira nebee sai hanesan autor ba problema hirak nee.

“Agora naturalmente see situasaun kontinua hanesan nee, susar tebes ema atu fiar ba ita nia poder politiku. Hau hanoin fundamental maka nee, kapasidade atu organiza aan,” nia hatutan.

Alkatiri fo hanoin ba polisia sira organiza aan ho kapasidade. Komunidade rasik mos tenki organiza aan hodi ajuda polisia. “Osan mos gasta nar-naran deit ona, kapasidade halo jestaun ida diak, jestaun ba polisia nebee ita iha, ba sistema tomak sSiguransa nebee ita iha, no justisa mos tenki funsiona,” katak Alkatiri.

Justisa atu funsiona, katak Sekretariu Jeral nee, tenki funsiona husi leten maka too kraik, see agora iha leten maka defende malu nafatin maibe iha kraik deit maka halao justisa, entaun justisa sei lalao nafatin.

Kestaun hanesan reforsa husi Deputadu Jose Texeira katak, atu harii polisiamentu nebee efetivu iha sosiedade no Estadu Direitu Demokratiku, polisia presiza servisu hamutuk ho komunidade hodi manan konfiansa husi komunidade.

“Ita nudar polisia prevene violensia. Polisia tenki servisu hamutuk ho labarik sira iha eskola,” hatete Texeira.

Kona ba problema nebee sei mosu, Texeira haree katak nee impaktu husi sistema polisionamentu nebee seidauk efetivu. Atu halo polisiamentu nebee efetivu, nee laos ho brutu deit, laos lao ho ema barak ka grupu iha kareta kotuk, depois tuun ba deit maka duni ema. Tanba nee maka presiza polisia atu tama, tuur, hamrik, servisu hamutuk ho komunidade, iha komunidade nia leet. Polisia tenki iha prezensa ho komunidade, postu polisia iha komunidade nia leet nee tenki iha.

Akademista Universidade Nasional Timor Lorosa’e, Antonio Marques hatete, problema nebee oras nee dadaun mosu iha fatin-fatin, bele dehan iha tendensia politika husi ema balu atu koko kapasidade PNTL nian ba siguransa iha nasaun ida nee.

“Tuir hau nia hanoin, iha ema balu maka koko atu halo hanesan nee, para atu hare ita nia polisia sira nia kapasidade too iha nebee atu fo siguransa no harii estabilidade iha ita nia rai. Maibe ida mos ita bele dehan, problema sira nee mosu tanba odiu malu privadu ka problema privadu,” hatete Antonio.

Antonio husu ba polisia atu mantein nafatin siguransa, labele monu ba manobra politiku ruma, atu nunee labele lakon tan konfiansa husi komunidade.

Entretantu Komandante Servisu Investigasaun Kriminal (SIC), Superintendenti Xefi Jose Soares ba STL foin lalais nee hatete, bainhira simu tiha transferensia poder husi UNPOL, ema komesa oho malu iha fatin-fatin.

Ba problema hirak nee, Komandu Polisia konsidera hanesan tentativas ida atu koko kapasidade Polisia Nasional Timor-Leste. Maski nunee, katak Jose, komando rasik la tolera no kaer ona suspeitu balu hodi hatama ba sela. Jin
.

0 comentários: