Quinta-feira, 17 de Março de 2011

Xanana Korompe Rai Timor Oan, Sai Rai Laiha Justisa No Rai Nebe Pro Autonomistas Sira Mak Ukun

.
POR NIKITA RAMELAU

Timor oan nia rain besik sai ona rai nebe laiha justisa hanesan rai balun iha Africa no Asia.

Hau nia afirmasaun nee bazeia ba situasaun atual Timor Leste nian nebe nia prestijiu no kredibilidade tun no at ba beik iha nia povo timor oan nia oin hahu iha ukun Xanana nain, iha tinan 2007. Justisa iha timor ema barak kumesa koalia katak justisa sei aplika deit ba kiik sira no se tuir deit Xanana nia hakarak.

Iha semana ne'e nia laran Xanana defende alegasaun korupsaun iha nia governu ho deklara ba publiku timor oan katak "akuzasaun ba membro governu" Naksalak". Akujasaun naksalak Xanana refere ba akuzasaun husi Ministeriu Publuku hasoru membrus Guvernu Xanana nian.

PM Xanana mos lahusik liu situasaun seluk relasiona ho existensia pro autonomi sira iha nia Governu ho halo defesa ba pro autonomi sira- hasoru estudantes universitarius sira nebe hatudu sira nia deskontentamentu hasoru membros proautonomistas nebe ohin loron ukun pro independentistas sira ho Xanana nia protesaun.

Xanana nia intensaun hutudu husi nia deklarasaun hira iha leten mak atu sobu kredibilidade Ministerio Publiku no Tribunais sira iha rai laran. Hahalok Xanana nian mos atu no sobu mentalidade pro independentistas sira hodi hatudu katak Xanana mak los deit, laos justisa ka ema seluk mak los.

Xanana nia estratejia ne'e klasiku nebe nia uza bebeik ona iha tinan hirak liu ba atu sobu Governu FRETILIN nia kreidibilidade no hamonu FRETILIN hanesan organijasaun nebe pioneiru ukun rasik an rai timor oan nian.

Hahalok sobu FRETILIN hodi Xanana bele tau fali nia an mak bot liu FRETILIN no hodi bele mos tulun Xanana bele tun husi Presidente RDTL ba knar PM, posisaun nebe ohin loron nia kaer dadauk.

Xanana uza estratejia klasiku ohin loron nee atu defende an, atu defende koruptores sira no autonomistas sira. Atu konsege ida nee Xanana koko hela atu halo ho tau nia an as liu ema hotu inklui as liu justisa iha rai laran. Hahalok Xanana nian nee destrutivo tebes ba destinu rai timor oan.

Hahalok ida nee iha ona efeitu ba lalaok justisa iha timor oan nia rai. Justisa timor oan nian kumesa lao tuir deit Xanana nia hakarak no justisa nee kumesa lao deit ba ema kiik sira, ema politik sira kumesa defende an ho sira nia kargu no sira nia imunidade no ho hetan defesa husi sira nia belun sira iha Parlamentu Nacional.

Ezemplu ida nee hare husi kazu Jose Luis, Vice Primeiru Ministro Xanana nian, hatudu ba ita katak Xanana lakoi suspende Jose Luis Guterres maske requerimentu tuir konstituisaun hatudu momos ba nia katak se membru governu ida iha akujasaun liu husi tinan rua tuir 113.
Konstituisaun RDTL nian hateten katak":

Governu nia membru hatán kona-ba krime

1. Wainhira membru Governu ida akuzadu loloos ba krime, ne’ebé bele simu kastigu iha kadeia boot liu tinan rua nian, tenke para hala’o servisu atu bele foti prosesu.

2. Krime ne’ebé simu kastigu iha kadeia to’o de’it tinan rua, Parlamentu Nasionál mak sei tesi kona-ba membru Governu ne’e bele para nia knaar karik, ka lae.

Hare tuir Konstitusaun iha leten, tuir lolos Vice Primeiru Ministro Xanana nian suspende tiha ona husi nia kargu maibe situasaun nee la akontese too ohin loron.

Saida mak akontese ho situasaun Jose Luis nian mak jogo politika nebe politijasaun justisa iha rai timor oan husi Xanana ho nia Parlamentares AMP nian hodi defend akuzadu Jose Luis Guterres.

Ezemplu seluk hatudu tiha ona husi Xanana nia hahalok ho libertasaun illegal milisi bot Maternus Bere husi prizaun Becora iha tinan 2009. Hahalok ida nee Xanana halo duni maske Xanana hatene katak hahalok ida nee laos nia kompetensia atu husik Maternus Bere husi Prizaun Becora.

Sei ita hare ita nia kodigu Penal timór nia artigu 245, n. 1, se maka, ho meiu ilegál, hasai hosi kadeia ema ne'ebé, tuir lei, lakon tiha ona nia liberdade ka foo-tulun ba ema ne'e atu halai sei hetan pena prizaun tinan 2 too tinan 6. Tuir lolos, Xanana ohin loron karik iha ona prizaun Becora tan hahalok kontra kodigu penal artigu 245, maibe Xanana ohin loron livre nafatin no la sente sala husik Maternus Bere nebe oho ema sivil besik 200 pessoas iha Igreja Suai, iha 1999.
Hafoin aktu libertasaun illegal Maternus Bere nian husi Xanana, hahalok Xanana desakredita justisa kontinua nafatin too ohin loron.

Hahalok Xanana hirak hatun kredibilidade justisa no sai dalan ba jerasaun foun sira aprende larespeita justisa. Ema kiik sira hanesan kazu Kuka Lebre, nia familia lahetan justisa ba kazu sira nia oan nebe karik membro PNTL ida mak tiru mate.

Ezemplus kiik Kuka Lebre nebe nia familia laos ema politika bot iha timor hatudu katak rai Timor oan, kumesa sai ona rai nebe justisa laos ona ba ema hotu no latuir ona lei nebe mak timor oan sira rasik aprova. Justisa timor oan nian lao tuir deit manobras Xanana nian.

Jogu ida nee sei lapara molok Xanana tau nia an bot liu justisa iha Timor Leste. Jogo Xanana nian mos sei lapara molok Timor oan rasik iha poder atu hapara hahalok Xanana nian. Hapara hahalok Xanana nian bele akontese liu husi exersisiu politika iha eleisaun 2012 tuir mai.

Xanana presija hetan lisaun husi Povo timor oan tomak hanesan justisa politika. Lisaun ba Xanana tenke pasifiku nunee Xanana bele aprende katak nia manobras sira la konvense ona timor oan sira atu apoiu nafatin nian no la benefisia ba rai timor oan.

Xanana kontinua iha ukun rai timor oan, rai nee bele sai rai sira nebe iha Africa no Asia nebe justisa lalalo tui lei mas sei lao tuir ulun bot sira nebe ukun sira nia rai hanesan los Xanana nebe halo "Manobras" ba justisa iha ita rain.

Xanana kontinua ukun Timor Leste, hanesan mos pro autonomistas sira kontinua ukun nafatin rai timor oan nain. Nunee maske timor oan ukun an tiha ona husi Indonesia-timor oan sedauk ukun an husi pro autonomistas sira no sedauk ukun an husi sira nia eis lider Xanana nebe sai dadauk kolononizador foun ba nia povo rasik..
.

20 comentários:

Anónimo disse...

Xanana deit mak bele halo Timor oan hotu hamutuk.laiha tan lider seluk mak bele kaer Timor.

Anónimo disse...

Maun bot sai Primeiro ministro,povo hotu tur hakmatek kedas.Fretilin hare ba haris tiha...lalika kole mane maluk...marie lakatirrie hu rai didiak.
Fuk lafase

Anónimo disse...

Povo ne hatene hare sa...lalika halo propaganda murahan.fretilin hein tan eleição 2112 ne mate didiak."AMP"halo povo moris diak ona,povo lakohi hili tan fretilin ona.
fuk lafase

Anónimo disse...

Ami povo lakohi terus tan ona hanesan uluk marie alkatirie ditador,agroganti,colonialist,uluk ukun Timor ne.Hakarak dehan hau mesak mak funu deit...hau mesak mak terus deit...ne fahe ami deit.
meka/arab

Anónimo disse...

Fretilin SEI LAKON BOT-BOT-BOT LIUTAN IHA ELEISAUN 2012. Alkatiri ho nia militantes no simpatizantes SEI FRUSTADO, STRESS, TANIS TOO MATAN BEN MARAN TAMBA LAKON TOTAL. Imi sei tara'an. Partido Fretilin sei SAI KENANGAN DEIT, TAMA MUSEU.

Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...

QUINTA-FEIRA, 17 DE MARÇO DE 2011

Elogio de Horta a Xanana na TVTL
«Se em 81 não tivesse surgido Xanana para reorganizar a Resistência não teria havido o 99; se em 99 Xanana não tivesse a calma e sangue-frio necessários para discernir o essencial perante a violência dos ocupantes - antes do Acordo de Nova Iorque, em Maio, e antes do Referendum, a 30 de Agosto, quando muitos defendiam que era melhor adiar à consulta popular, Xanana defendia que, apesar da violência exercida sobre a população, apesar da insegurança, o Referendum teria de realizar-se como fora acordado e programado - Timor não estaria, hoje, livre e independente.»

Afirmação de José Ramos Horta, Presidente da República, 16 Março 2011, na TVTL

in O Eça

Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...

MG Ruak: Xanana vitimizado e F-FDTL criminalizado por terem defendido o pais no momento da guerra e da crise de 2006
FORUM-HAKSESUK, Sexta-feira, 12 de Março de 2010
Dili - (FH short news) O Chefe da Forcas Armadas de Timor-Leste, Major-General Taur Matan Ruak, defendeu hoje nas instalações das F-FDTL em Metinaro no sul da Capital Timorense que os membros das Forças de Defesa Nacional estão sendo criminalizados por terem defendido o país em tempos de guerra (crise politica e militar de 2006).

O ex-guerilheiro Ruak relembrou também que o seu companheiro, ex-presidente do CNRT na sigla antiga, o ex-presidente da Republica (2002-2007) e actual Primeiro Ministro de Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão era considerado um criminoso pelos Indonésios quando estava a lutar pela auto-determinacão de Timor Leste.

Em 2006, do mesmo modo, todas as culpas da crise politico militar provocada sob o governo da maioria absoluta de Alkatiri também foi atribuída a Xanana Gusmão pelos responsáveis do governo justificado por um simples discurso a nação que teria contribuído para o agravamento do "divisionismo entre lorosae vs loromonu" mas nada se diz sobre os responsáveis politico, moral e administrativo do governo atraves de Roque Rodrigues do ministério da Defesa e Rogério Lobato da Administração Interna do governo liderado por Mari Alkatiri, actual líder da Oposição Maioria Parlamentar.

As armadas das F-FDTL e PNTL descobertos nas mãos de civis sem quaisquer cobertura legal mas o gabinete da crise criada na altura, parece ter ignorado as suas próprias responsabilidades, apenas os responsáveis operacionais estão a ser criminalizados por terem cumprido ordens dadas e condenados, por isso, a prisão mas os mandantes permanecem excluídos fora do processo "o nosso primeiro-ministro Xanana estava no mato a defender a sua pátria, o Tribunal Indonésio condenou-o como um criminoso e agora estamos sendo criminalizados, no momento em que agimos em defesa dos interesses de Timor Leste", Matan Ruak fez esta declaração hoje (12/3) a media áudio e visual, em Metinaro, Dili a margem da decisão judicial em sentenciar 24 pessoas (alguns militares e civis armados por F-FDTL) no processo dos atentados contra o Presidente da República e o Primeiro Ministro de Timor-Leste, Ramos Horta e Xanana Gusmao, respectivamente.

Fonte: Radio e Televisao Timor Leste (RTTL), 12 de Marco de 2010

Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...

Iha Timor-Leste iha deit Partido FRETILIN ida. Sira ne’ebe haran FRETILIN Mudansa ohin loron sai MAU-TABELE ikus mai FRUSTRADU no agora lahatene atu tabele tan ba se’e i atu lao ba ne’ebe. Ne'eduni Mudansa sira agora sai fali MAU-LAKON

Anónimo disse...

Povu mos matan mos ona no sei la monu tan ba ema bosokten CNRT ho nia amigu sira hamu iha AMP nia laran!!! Ne'eduni sei lahili tan CNRT ho nia kompadres sira iha eleisaun 2012! Koko tok mak hare sa! CNRT depende dei ba katuas Xanana. Ne'eduni, hakarak ka lakoi, FRETILIN mak sei brani no metin nafatin iha rai Timor-Leste. Viva FRETILIN, Viva Povu Maubere

Anónimo disse...
Este comentário foi removido por um administrador do blogue.
Anónimo disse...

"Maun bot sai Primeiro ministro, povo hotu tur hakmatek kedas. Fretilin hare ba haris tiha... lalika kole mane maluk... marie lakatirrie hu rai didiak."

Mutu rabo sira ne'e sa'e bo'ot labele sobu tan. Ema hakmatek tanba Fretilin la muturabo. Fretilin hakark manan hussi eleisaun laos hussi muturabo lae.