DILI-Implementasaun programa eletrisidade rural husi Sekretaria Estadu Politika Enerjetika (SEPE) ba iha Distritu Ainaro hamosu diskrimina saun. Suku balun hetan ona programa ne’e dalarua, maibe suku seluk seidauk hetan, maske hatama ona proposta komesa tinan 2008.
“Hau husu ba SEPE, se fo apoiu ba suku iha area rural, bele karik tenki onestu oituan hare ba buat nebe mak em jeral no benefisia komunidade. Labele hare ba kor politiku nian, kuandu implementa programa ruma,”dehan Xefi Suku Mau-chiga Sub Distritu Hato-Builico- Ainaro, Guilherme Rod rigues Soares ba STL wainhira Selebra Loron Mundial Feto iha Delta Nova, Dili, Tersa (8/3).
Nia haktuir, programa solar panel husi SEPE ba Distritu Ainaro, iha suku balun hetan hanesan maluk balun husi Maubisse no Hatu-udo, maibe lahatene mekanismu saida mak SEPE uza hodi implementa programa ne’e.
“Hau lakohi koalia kona ba politika Governu AMP nian, maibe dala barak ita hare no akompania informasaun husi SEPE nia programa, dalaruma bazea ba nia partidu karik. Tamba hau rasik hatama hau nia proposta iha tinan 2008, maibe too aogra seidauk realize. Maluk xefi suku balun hatama proposta seidauk fulan ida, SEPE fo resposta kedas. Dala ruma mos la liu husi proposta mos sira hetan,”Guilherme haktuir.
Xefi suku ne’e hanoin, se karik osan limiti, entaun kada suku ida fo deit solar panel ida-idak mos la problema atu bele iha tranferensia, fo ba suku ida hat lima no balun liu ne’e laiha razun dehan orsamentu limiti.
“Ita servisu atu servi povu laos atu halimar politka iha laran. Maluk balun husu solar panel la ho proposta no sira hetan, maibe hau ho eskrita lahetan. Tamba ne’e, hau la hatene sira nia sistema mak hanesan ne’e duni karik,” Guilherme kestiona.
Iha fatin hanesan, Xefi Suku Leo-Lima sub Distritu Hato-udo, Ainaro Antonio Soares hatete, seidauk hetan informasaun kona ba eletrisiade rural. Se karik hetan informasaun husi SEPE, bele halo prospostas tamba povu presiza tenaga surya.
“Hau lakohi koalia diskriminasaun tamba seidauk hetan informasaun. Se hetan informasaun karik, Suku Leo Lima mos bele halo buat ruma,” dehan Antonio.
Ba oin xefi suku ne’e sei hare uluk programa oliu pezadu ne’ebe identifika ona fatin barak. Se ida mak laiha realidade ruma, suku ne’e sei halo proposta ba SEPE hodi hetan Programa eletrisidade rural.
Administrador Sub Distristu Hato-udo-Ainaro Cancio da Costa hatete, iha Sub Distritu Hato-udo, solar panel nebe distribui husi SEPE ba iha suku Foho Ailco kuaze 80 resin ba xefi familia 80, maibe suku Leo Lima seidauk hatene ho razaun, la haruka proposta ba diresaun SEPE iha tempu ne’eba.
“Hau rona foin lalais xefi suku Foho Aileco sei hetan tan solar panel kuaza atu hanesan iha tinan 2010 nian, hau rona nia mai koalia ho Parte SEPE atu haruka tan Solar panel segundu periode ba Suku Fofo Aileku ninian,” dehan Cancio.
Nia husu antes SEPE atu fo Apoiu Solar panel ba komunidade iha sub distritu ga suku tenki haruka tekniku sira hare ba area nebe mak remotas ou izodaldu liu, karik elektika labele ba iha neba mak tenki reponde uluk.
“Xefi suku foho Aileco mai iha dili Atu foti Soalr panel, too agora hau seidauk rona, iha informasaun deit katak suku Aileku hetan programa nee’e segundu ronde ho ninia kuantidade nebe mak hesan iha primeiru nian,”tenik Cancio.
Iha fatin seluk xefi suku Foho-Ailico, Sub distritu Hato-udo Eduardo Galhardo da Silva hatete, programa eletrifikasaun Rural ba Suku Foho Ailico rasik dala rua ona nebe hetan ajuda Solar panel ba prograla dahuluk nia 82 no oras ne’e hetan tan 82 tuir ezizensia povu nian.
“Povu iha hau nia suku laran iha difikuldade kona ba ahi. Sira nia oan sira atu estuda iha tempu kalan ahi laiha. Sira uza deit minarai no kami liu-liu sira ne’ebe hela iha area rural,” dehan Eduardo.
Nia hatutan, maske ajuda ne’ebe hetan uitoan bele realiza no responde ona povu nia nesesidade uitoan-uitoan, programa ne’e kapaas no diak tebes. Neineik ba neineik povu sei senti muda sai husi tempu nakukun ba naroman.
Sekretariu Estadu Politika Energetika, Avelino Coelho hatete, orasamentu husi SEPE ba programa implementasaun eletrisidade rural kada suku balun hetan 10 no suku balun 20, tuir availasaun SEPE nian iha terenu. Tamba atu halo hotu dala ida ba suku hotu labele.
“Ami konvida xefi suku husi Distritu Ainaro maibe laos suku hotu. Tamba orsamentu lato’o, no xefi suku sira ne’ebe asina ona, laos realiza dala ida, tuir faze por faze tamba ita nia orsamentu lato’o. Orsamentu ne’ebe Parlamentu aprova ba deit mil (1000, red) familias maibe familia ne’ebe husu solar panel hamutuk 40 Mil resin,” dehan Avelino.
Nia klarifika, tuir akordu ne’ebe iha, xefi suku sira mak implementa, tamba sira mak reprezenta komunidade maibe sekretaria estadu fo deit asistensia teknika no hare padraun ne’ebe mak diak, politika de kapasitasaun politika de partisipasaun unidade.
“Programa eletrifikasaun rural ho total orsamentu tinan ne’e iha miliun 1, laos ba Ainaro deit maibe sei iha tan ba suku seluk ne’ebe iha Distrito Baucau, Maliana, Ermera, tuir programa ne’ebe ami halao tiha ona avaliasaun,” Avelino hatutan.lay
.


3 comentários:
MALUK SIRA,
KARIK IMI LAHATENE SE MAK AMI. AMI
MALUK SIRA,
DEHAN BA IMI. AMI MAI IHA NE'E LOHI IMI TANBA AMI IHA BUAT BARAK MAK AMI LAKOHI IMI ATU HATENE. AMI MAI IHA NE'E HODI TAKA FALTA BA ITA NIA GOVERNU NE'EBE EMA NAOKTEN SIRA MAK NAKONU; TAKA MINISTRU SIRA FALTA TANBA SIRA HARIKU SIRA FAMILIA HO SIRA NIA MALU HANESSAN AMI.
Lambada + Labamba
Militante F radikal
Enviar um comentário