Terça-feira, 1 de Março de 2011

Aimoruk Ba HNGV Tama Ilegal

.
Josefa Parada - Tersa, 01 Marsu 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI – Aimoruk ne’ebe hatama ba Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) liu husi prosesu ilegal. Farmasia privada ida ho naran Oekop derepenti deit hala’o knar ida ne’e hodi troka hikas Servisu Autonomo Medikamente no Ekipamentus Saude (SAMES), sem prosesu legal.

Kestaun ida ne’e foti iha plenaria Parlamentu Nasional, Segunda (28/02), husi Deputadu Bankada Fretilin, David Dias Ximenes alias Mandati.

David haktuir, durante ne’e SAMES mak suplai aimoruk ba iha fasilidade saude governu nian, hanesan hospital nasional, hospital referal, centru de saude to’o postu de saude iha area rurais. Infelizmente, ho orsamentu ne’ebe alokadu kada tinan, ninia implementasaun ne’e oinseluk fali. Farmasia privada ida ho naran Oekop tama fali iha HNGV ho livremente sem iha prosesu legal ruma, hodi hasai fali SAMES ne’ebe durante ne’e suplai aimoruk.

“Surat ida mai husi Hospital Nasional Guido Valadares. Sira dehan, farmasia privada iha HNGV ho naran Servisu Autonom Medikalmente i Ekipamanetus de Saude nudar empreza publika husi Ministeriu Saude. Iha ona lei mak regula atu SAMES halo aprovizionamentu hodi hatama medikamente i ekipamentus de saude mai Timor Leste, atu suplai fasilidade saude governu hanesan hospital nasional no hospital referal, centru de saude to’o postu de saude iha area rurais ne’ebe mak iha Timor laran tomak ho orsamentu ne’ebe alokadu ona kada tinan,” nia haktuir.

Deputadu ne’e afirma, kestaun ne’ebe sira levanta mak tansa mak farmasia privadu ida halo fali over acting iha HNVG hodi hasai fali SAMES nia servisu? Tansa aimoruk, fatin no folin karun husi farmasia privadu ninian domina fali iha hosiptal nasional, nune’e mos aimoruk jenerik ne’ebe SAMES hatama mai Timor ladun utiliza fali iha hospital nasional? Tansa aimoruk no fasilidade saude iha teritoriu laran tomak tinan-tinan falta hela deit?

Hamosu tiha kestaun hirak ne’e, Deputadu Mandati haktuir, SAMES tinan-tinan sempre halo hela deit emerjensia orden maibe aimoruk ho reajente iha laboratoriu laiha ba bebeik deit no tansa SAMES la hatama deit aimoruk ba iha HNGV maibe tenki simu fali aimoruk husi farmasia privadu hanesan Oekop, Istana Farma, Foho Osan Mean no sira seluk tan. Dalaruma tan deit ema balun oras ne’e halo monopoli bisnis iha area saude, hodi nune’e mediku sira terpaksa.

Entretantu Deputadu Rui Menezes husi Bankada PD iha nia intervensaun informa katak, durante ne’e iha hospital no iha SAMES rasik aimoruk ne’e menus tebes.

“Tuir hau nia hare’e katak, iha ligasan entre doutor sira iha hospital no mos farmasia privadu sira ne’e. Tanba dalabarak aimoruk iha hospital laiha, maibe ita ba konsulta sira halo fali hanesan sira nia reseita para ita tenki ba sosa fali aimoruk iha farmasia ne’ebe sira indika ba ho aimoruk ne;ebe fa’an ho folin karun. Tanba ne’e mak husu para ita hare’e to’ok fenomena ida ne’e halo nusa. Se nune’e mak ita ba hospital konsulta ne’e gratuitu maibe aimoruk ne’e la gratuitu i folin karun, hau husu atensaun atu hare’e to’o asuntu ida ne’e,” hatete Rui.

SAMES foin dadaun iha orsamentu Jeral Estadu 2011 nia ita hatama ba iha otonomu ne’ebe tuir lolos seidauk bele priensidu kriteria ne’ebe mak iha, tanba ne’e sei nafatin iha Ministeriu Saude nia okos no halo nusa mak nia bele tama maibe nia realidade mak ne’e duni, ne’ebe asuntu ida ne’e inportnate tebes liu-liu asesu ba aimoruk ne’e mak susar la halimar.

Alende ida ne’e, Ministru Saude Nelson Martins klarifika, Ministeriu Saude presiza farmasia 24 oras iha Hospital Nasional Guido Valadares hodi servi povu.

“Ita presiza farmasia 24 oras iha hospitais ne’ebe ami diskuti tiha ona no sei intrega ba iha konselho administrasaun para hare’e asuntu ida ne’e. Tanba dalabarak aimoruk sira ne’ebe mak laiha lista esensial ne’e ema tenki ba sosa iha liur.

Governu so sosa aimoruk ne’ebe mak iha lista esensial ne’ebe bolu dehan essensial drug list ou aimoruk jenerik.

Nelson haktuir, dalabarak kuandu kalan bo’ot ema ruma ba hospital no presiza, tenki ba iha farmasia privadu sira, mas farmasia privadu sira ne’e taka hotu tiha ona. Ne’eduni, Ministeriu Saude hakarak halo farmasia 24 horas para fo alternativa ba ema ruma iha osan hakarak sosa, bele ba sosa. Maske iha ona farmasia maibe governu liu husi SAMES sei nafatin garante aimoruk ba iha Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV).

Lamentasaun hanesan mai membru Bankada Fretilin Elizario Pereira ne’ebe hatete, saude ne’e gratuitu ba ema hotu maibe tanba saida mak governu hakarak atu simu fali fee no povu ki’ik sira bele fo fee ba estadu, para estadu bele moris. Ida ne’e mak problema bo’ot. lia
.

4 comentários:

Anónimo disse...

BLOGO PROPAGANDA FRETLIN NIAN IDA NE ema lobuk ida mak harii. Sira ne mai hosi hosi "kambada extrimista kidung-makerek".

Sira nia atan Timor oan identidade (oportunista no asimiladu politika) hanesan Arsenio Bano, Jose Manuel Fernandes, Elizario ulun-Britas ho Osorio beik, Antero Benedito Oportunista, Nuno Tjailoro ho seluk tan) mak suporta sira. Maske atan sira ne Uma Luluik iha mais siar hakarak sai atan ba "kidung-makerek" sira nafatin.

Kambada "kidung makerek" sira ne mesak kolonialista nia restu sira: sempre halo propaganda foer hodi exploita ita Timor Oan maubere ain-tanan nebe Mari Alkatiri bolu fuk lafase, kaixa-kaixote, beikten ho analfabeto (nebe iha uma-lulik))hodi sira bele UKUN ITA NAFATIN.

Sira mak hanesan tuir mai ne:

1. Raul Mosaco (Aikurus Nice), eis ministro Infrastrutura agora moris TABELE hela iha Melbourne;

2. Jose Teixeira, Fahi Makau;

3. Harold Mucho, asessor angin ribut ba Mari-Lu;

4. Mari Alkatiri rasik (agora gava an dehan nia mak halo buat hotu iha 1975);

5. Ho bandido seluk kidung makerek selu tan.

Sira nia target maka ATAKA no TOLOK Maun Boot Xanana - hodi dun nia naokten ho koruptor. Sira haluhan tiha katak nia fo nia vida tomak ba Timor oan nia libertasaun.

Sira mos ataka ema nebe suporta maun Xanana hanesan naokten, opportunista no koruptor -- hodi lohi ka exploita ita nia maluk ain-tanan sira nia sentimento emosional - nune hodi ita Timor Oan han malu nafatin no "kidung-makerek" sira bele ukun Timor-Leste hanesan sira nia avon kolonialista sira. Hakoak Boot!


Nikita Kablaki

Anónimo disse...

Asu nikita, O iha nebe deik, loron ida ami sei kapa tia O, mak O labele kokotek tan.

Joni Martin disse...

Halo favor labele trata mamu hanesan ema imoral sira. Iha problema, ita presiza analize tuir perspetiva ita ida-idak nian para hadiak fila fali erru nebe iha. Husu anonimo hotu2 atu atu idak2 nia matetek hodi desenvolve Timor, laos insulta malu fali, ema analfabetismo sira rona hamnasa fali ita matenek sira.

Anónimo disse...

Povo sei LA HILI FRETILIN RADICAL tamba rasaun lubun ida. Se hili sira signifika katak:

1. Hili Ditador Mari Alkatiri

2. Hili Terrorista Osama bin Laden

3. Hili Ditador Kadhafi, Ditador Ben Ali, Ditador Mubarak.

4. Hili FAHE KILAT ba MILISI Fretilin hanesan Rogerio haruka polisia ba fahe kilat ba Railos iha Cemiterio Liquisa.

5. Hili Crise politica-militar hanesan 2006.

6. Hili OBRIGA empressarios fo osan 5% husi total orcamento projectos ba COFRE FRETILIN.

7. Hili contra Igreija Catolica, i BANDU ENSINO RELIGIAO iha escolas.

8. Hili LA HALO desenvolvimento ba povo no rai.

9. Hili LA AJUDA ORCAMENTO BA DIOCESE DILI, BAUCAU NO MALIANA.

10.Hili halo pressaun ba Jornais, radio e televisaun.

11. Hili KAHUR INTERESSE PRIVADO NO PARTIDO LIU FALI INTERESSE NASAUN NO POVO.

12. Hili MILITANTE FRETILIN DEIT MAK SIMU FOS. Povo tenki hatudu CARTAO FRETILIN MAK BELE SIMU FOS, SELAE MATE HAMLAHA TAMBA LAIHA CARTAO FRETILIN. Ne akontese iha 2006.

13. Hili NAOK OSAN MINA TIMOR BA INTERESSE PARTIDO FRETILIN DEIT.

14. Hili LA FO TAN SUBSIDIO BA VETERANOS, FERIK -KATUAS

15.Hili Alkatiri nia maun alin mak kaer projecto laiha qualidade.

16.Hili Alkatiri nia ferik oan sai nafatin Embaixadora iha Mocambique too rohan laek.

17.Hili Militante Fretilin hanoin no hahalok RACISTA, PRIMORDIALISMO, DIVISIONISMO

18. Hili usa Ana Pessoa, militante Fretilin ho cargo Procuradora Geral halo perseguisaun politica ba adversarios politicos.

19. Hili FRETILIN LAKON BOT LIUTAN IHA ELEISAUN PRESIDENCIAL NO LEGISLATIVAS 2012.

20.Hili Alkatiri, Arsenio Bano no Jose Teixeira nebe LA HATENE INTERPRETA CONSTITUISAUN NO LEI, maibe INTERPRETA TUIR SIRA NIA GOSTO, INTERESSE PESSOAL NO PARTIDO FRETILIN.

Piss..husi:

Nikita Labamba ho Ameta Lambada