Quinta-feira, 24 de Fevereiro de 2011

Intervensaun Fos MTCI Habosu Se’e?

.
Josefa Parada - Kinta, 24 Fevereiru 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI-Intervensaun governu ba fos iha merkadu lao ona, hafoin komunidade sira, liu-liu iha Kapital Dili, halerik konaba folin fos Globus ne’ebe sae maka’as. Maibe, to’o ohin loron intervensaun refere seidauk konsege fo impaktu pozitivu ba povu.

Intervensaun fos ho marka Ministeriu Turizmu, Comersiu no Industria (MTCI) ho objektivu atu hafasil asesu ba fos ba povu kbiit laek, katak povu sira ne’ebe la iha kbiit atu sosa fos ho folin ne’ebe a’as.

MTCI distribui ona fos ba loza We Food-Audian, Sinal Sould-Kuluhun no Josebel-Akadiru-hun. Distribusaun ne’e, tuir planu halo kada etapa no fo ba kada loza fos 25kg 120 sakas ho folin USD $15.

Direitur Organizasaun Naun-Govermental (ONG) Luta Hamutuk, Mericio Akara, hatete, governu iha objektivu diak atu ajuda povu sira ne’ebe la iha kbiit.

Maibe, nia dehan, intervensaun governu ne’e la akompania ho mekanizmu kontrolu ne’ebe diak.

Akara esklarese katak, lolos governu tenki identifika intervensaun fos MTCI ne’e atu benefisia se’e, laos taka matan deit hodi husik ba loza sira mak fa’an.

Tanba, nia fo razaun, objektivu husi intervensaun governu mak atu ajuda povu kbiit laek, laos jeneraliza ba ema hotu-hotu.

“Diak liu intervensaun ba ema ne’ebe mak presiza hanesan ema mak la iha osan, labele jeneraliza ba hotu. Halo intervensaun ho taka-matan deit,” deklara nia ba STL iha ninia servisu fatin, Farol, Kuarta, (23/02).

Direitur LH ne’e hatete, ba Funsionariu, Direitor, Ministru ka Emprezariu ruma labele hetan fos MTCI tanba ema hirak ne’e iha kapasidade kompras tanba iha rendimentu ne’ebe diak.

Mekanizmu ne’ebe diak, Akara dehan, governu presiza kria sentru fa’an fos ida no tenki identifika estatutu husi ema sira ne’ebe mak hakarak mai sosa fos MTCI.

“Se povu baibain nia bele sosa, se lae nia bele ba sosa fos seluk hanesan globus,” hatete Akara.

Tanba, nia fo razaun katak, numeru kiak iha Timor Leste, bazeia ba dadus ne’ebe ninia parte hetan sei maka’as, mais ou menus 80%.

Komunidade ida, Manuel Soares, hatete katak, to’o ohin loron nia seidauk hetan asesu hodi sosa fos MTCI, maske husi parte MTCI dehan halo ona intervensaun.

Tuir nia, diak liu MTCI halo intervensaun hanesan buat ne’ebe akontese iha tinan kotuk, maibe importante tenki kria mekanizmu kontrolu ne’ebe diak liu.

“Ami rona deit dehan governu halo ona intervensaun, maibe fos MTCI ne’e fa’an iha ne’ebe ami lahatene,” deklara Manuel.

Estudante Fakuldade Ekonomia-UNTL, Erlindo, dehan, intervensaun governu ba fos ne’e diak ona, maibe governu ladauk kria mekanizmu diak ida hodi bele hatene fos refere fo duni impaktu pozitivu ba povu, liu-liu ema kiak sira ka lae.

Nia dehan, lolos governu labele soe deit fos ba emprezariu sira nia liman tanba media publika katak ema barak halerik konaba folin fos globus.

Importante mak tenki iha sistema kontrolu nune’e fos MTCI labele habokur fali emprezariu sira no povu kiak sira kontinua hamlaha.

Iha fatin ketak, Jestor Interino-MTCI, Sancho da Silva, hatete, fos MTCI ne’ebe distribui ona ba loza 3 iha Dili laran ho objektivu atu ajuda ema ne’ebe la iha kbiit hodi bele hetan asesu ba fos.

Bazeia ba kontratu ne’ebe MTCI halo ona ho loza nain sira katak sira sei fa’an fos MTCI 25kg ho folin USD $15 no kada ema ida bele sosa deit fos karon 1.

Sancho dehan katak, ninia parte kontinua esforsu a’an hodi hadia diak liu tan mekanizmu intervensaun no kontrolu hodi nune’e fos MTCI bele duni fo benefisia ba povu kbiit laek.

Nia husu ba publiku atu tau-matan mos ba emprezariu balun ne’ebe halo fali manipulasaun ba folin fos MTCI no hare mos ema iresponsabilidade ne’ebe hafoin sosa fos iha loza sira ba fa’an fali iha Estrada ibun.

Jestor ne’e fiar katak loza ne’ebe MTCI fiar atu faan fos sei la halo manipulasaun, tanba MTCI estabelese kontratu ne’ebe forti.

“Se la fa’an tuir presu ne’ebe termina ona, sei la fiar tan atu fa’an fos MTCI no tenki selu multa,” deklara Jestor MTCI ne’e. gin
.

0 comentários: