Terça-feira, 1 de Fevereiro de 2011

Gasta $558,742 miloes ba Projetu Elektrisidade, Aimorok Falta Barak iha Hospitais no Klinik Sira

.
Armazens Aimorok iha Natarbora Mamuk,parachetamol deit laiha ona iha fulan rua nia laran, ambulansia lori tula ema moras mos laiha.

POR ARSÉNIO BANO - 1 de fevereiro de 2011

Tinan 2010 no Tinan 2011 Governu de Faktu AMP nian gasta ona no se gasta $558,741 miloes ba projetu elektrisidade.

Iha tinan 2010 tuir informasaun nebe hato'o husi Primeiro Ministru de Faktu Xanana iha diskusaun Orsamentu Jeral Estadu 2011, hatoo ba Parlamentares sira dehan katak iha tinan 2010, nia Guvernu gasta ona total osan hamutuk $110 miloes, no OJE 2011 nebe aprova iha 28 Janerio 2011 hamutuk 448,741 miloes.

Tuir informasaun nebe mak Governu de Faktu AMP nia Parlamentares sira hato'o katak osan nee atu gasta halo 2145 torres, 715 linhas transmisaun media tensaun no atu jeradores 15. To'o ohin loron Governu foin mak halo 203 torres elektrisidade nian, atu halo iha parte Norte 415 torres iha tinan 2011.

Guvernu de Faktu promete ba povo maubere tomak katak ahi se lakan iha territorio tomak molok 28 Novembro 2011. Promesa hanesan halo tiha ona iha tinan 2008 no 2009 katak elektridade se lakan iha tinan hanesan.

Promessa hanesan nee karik defisil atu kumpri, tan iha tinan 2010 Governu de Faktu AMP nian konsege halo deit 203 torres husi total 2145 torres tuir planu Governu nian. Orsamentu ba elektrisidade aumenta ba bebeik iha tinan rua nia laran, no ahi elektrisidade kontinua mate.

Osan ba elektrisidade ne'e as liu ona osan nebe mak aloka ba Ministerio Edukasaun, Saude no Ministerio Agrikultura iha tinan 2009, 2010 no tinan 2011. Governu obriga an atu halo projetu nebe bot tebes maske kapasidade atu halao projetu limitadu. Laiha planeamentu adequada gasta osan povo nian nar-naran deit.

Implementasaun gastus ba elektrisidade nian laliu husi tender, fahe deit ... no fahe ba emprezarios sira molok orsamentu nee rasik aprova iha Parlamentu Nacional. Governu obriga kompanhia sira atu halo ho lais projetus ligadu ho elektrisidade maibe la prepara estudu no kalkulo lolos ba kada projetus no halo emprezarius sira mak prapara kalkulu no spesiikasi ba projetus sira nee, halo projetus sira nia osan aumenta nar-naran deit.

Osan ba elektrisidade nian laiha equilibriu ho osan nebe aloka ba estradas nebe at ba bebeik. Elektrisidade ho estrada at lahan malu... lahan malu mos ho kondisaun fasilidades saude nian nebe at ba bebeik ho aimorok falta iha hospitais no klinik sira.

Pasientes sira ba hospitais sira simu deit resep dokter no tenke sosa aimorok iha farmasia privada sira (Saude laos ona gratuita?). Armazens airmorok nian iha fatin barak mamuk, aimorok parachetamol deit falta iha klinik sira maske aimorok nee fa'an iha kiosk sira iha Dili laran mas klinika estadu laiha fali.

Tinan 2011 total osan aprova ba Ministerio Saude hamutuk 37,914 miloes, atu hanesan deit osan nebe aloka iha tinan 2011 nian, maske nunee osan nee barak liu osan nebe aloka iha tempo governasaun FRETILIN nebe osan nebe kiik maibe aimorok nunka falta.

Governu presija halo planu sektorial hodi bele iha equilibriu iha desenvolvimentu ba rai nee. Gasta osan laiha equilibriu bele hamosu prioridades balun sai fali la prioridade.

Foti osan povo nian liu husi 3% rendimentu sustentavel fundu mina rai nebe iha tinan 2011 hamutuk $1,306,000 (billaun) mas osan nee se la gasta ba prioridades lolos ba povo nebe presija.
.

1 comentários:

Anónimo disse...

Aimoruk seidauk iha tamba orsamentu foin mak aprova. Maibe coperasaun ho empregado konaba kompra emegensia nian ami halo ona, Nebe, imi hein aimoruk, ami hein persen.....heheheheh....