.
Josefa Parada - Sesta, 10 Dezembru 2010 - SUARA TIMOR LOROSAE
DILI-Lider politiku sira tenke hatoman an atu koalia ho etika no moral politika ne’ebe diak atu kontribui ba komprimisiu povu TL iha luta kombate Korupsaun.
Ida ne’e maka palavra badak husi Komandante Jeral PNTL, Komisariu Longuinhos Monteiro iha nia refleksaun hanesan orador iha seminariu KAK ho tema “Ita Nia Komprimisiu Kontra Korupsaun iha Timor Leste,” ne’ebe hala’o iha Sentru Kovensaun Dili, Tersa (07/12).
“Politiku sira tenke iha etika no moral politiku ne’ebe diak atu labele defende no gosta interven ba indikasaun korupsaun. Diak liu husik buat hotu prosesa tuir nia dalan,” deklara Longuinhos.
Nia argumenta katak, realidade politiku sira dala barak mos gosta interven hodi gosta kria persegisaun politika hodi akuza no defende malu, bainhira instituisaun kompetente ba kombate korupsaun hala’o nia funsaun.
Longuinhos akresenta katak, lider politiku sira dala barak halo asaun ne’e tanba hakarak aproveita poder hodi ignora tiha moral no etika politika ne’ebe tuir los hatudu ba publiku.
Sera que ida ne’e maka konseitu atu kombate KKN. Estadu tuir los tenke iha konseitu ida deit atu kombate Virus korupsaun,” afirma Longuinhos.
Nia hatutan, kritika no auto kritika bele iha maibe tenke ho dalan. La bele foti lia fuan persegisaun politika ho mamar ba orgaun kompetente bainhira mosu desizaun ruma la kona laran.
“Hau hanoin se bele ida ne’e mos sai hanesan refleksaun ida. Tanba ho lei deit la to’o bainhira komportamentu latuir mekanismu ne;ebe iha,” dehan tan Longuinhos.
Prokuradora Geral da Republika Dr. Ana Pessoa Pinto iha nia refleksaun hateten, korupsaun laos buat foun tanba sai ona moras bo’ot iha nasaun dezenvolvidu sira seluk, ne’ebe fo impaktu bo’ot ba progresu dezenvolvimentu nasaun nian.
Ana Pessoa hateten, eatu kombate korupsaun, s povu to’o lider sira tenke iha kumprimisiu ida oinsa bele moris iha nasaun ne’ebe obdese ba lei bazeia ba etika, moral no valores humana hanesan mos sarani ida.
“Se ida ne’e ita implementa la fasil ba ita atu kombate Korupsaun. Tanba lei bele fura-furak maibe moral laiha, buat hotu sei la vale,” dehan Pessoa.
Nia afirma hikas, TL tenke brani atu hasoru liu husi iha kumprimisiu ba an rasik katak korupsaun ne’e hahalok at ne’e be tenke hadok. Akompanha ho konvensaun anti korupsaun husi ONU ne’ebe TL adere ona, inklui kodiku penal ne’ebe TL iha tiha ona.
“Ida ne’e sei salva ita. Los duni katak lei furak sei la ajuda bainhira laiha konsensia. Maibe ho lei mos ita bele ona minimiza tanba kondena makas ba korupsaun. Se ema ruma envolve nia tenke hasoru justisa,” argumenta Pessoa.
Primeiru Ministru Xanana Gusmão rekonese pozisaun hirak ne’e los hotu katak importante tenke iha mentalidade ne’ebe diak hodi lori nasaun TL sai husi korupsaun. “Hau konkorda duni katak atu efetivu liu maka tenke iha asaun represiva duke preventiva,” konfirma Xanana.
Xanana la konkorda katak governu AMP dala barak liu nonok hasoru indikasaun Korupsaun. “Ida nee lalos, tenke hatene nasaun barak lori tempu naruk hodi justifika koruptor sira. Justisa bele lao neneik maibe tenke iha konfiansa ona katak sei atua,” argumenta Xanana. qdy
.
Josefa Parada - Sesta, 10 Dezembru 2010 - SUARA TIMOR LOROSAE
DILI-Lider politiku sira tenke hatoman an atu koalia ho etika no moral politika ne’ebe diak atu kontribui ba komprimisiu povu TL iha luta kombate Korupsaun.
Ida ne’e maka palavra badak husi Komandante Jeral PNTL, Komisariu Longuinhos Monteiro iha nia refleksaun hanesan orador iha seminariu KAK ho tema “Ita Nia Komprimisiu Kontra Korupsaun iha Timor Leste,” ne’ebe hala’o iha Sentru Kovensaun Dili, Tersa (07/12).
“Politiku sira tenke iha etika no moral politiku ne’ebe diak atu labele defende no gosta interven ba indikasaun korupsaun. Diak liu husik buat hotu prosesa tuir nia dalan,” deklara Longuinhos.
Nia argumenta katak, realidade politiku sira dala barak mos gosta interven hodi gosta kria persegisaun politika hodi akuza no defende malu, bainhira instituisaun kompetente ba kombate korupsaun hala’o nia funsaun.
Longuinhos akresenta katak, lider politiku sira dala barak halo asaun ne’e tanba hakarak aproveita poder hodi ignora tiha moral no etika politika ne’ebe tuir los hatudu ba publiku.
Sera que ida ne’e maka konseitu atu kombate KKN. Estadu tuir los tenke iha konseitu ida deit atu kombate Virus korupsaun,” afirma Longuinhos.
Nia hatutan, kritika no auto kritika bele iha maibe tenke ho dalan. La bele foti lia fuan persegisaun politika ho mamar ba orgaun kompetente bainhira mosu desizaun ruma la kona laran.
“Hau hanoin se bele ida ne’e mos sai hanesan refleksaun ida. Tanba ho lei deit la to’o bainhira komportamentu latuir mekanismu ne;ebe iha,” dehan tan Longuinhos.
Prokuradora Geral da Republika Dr. Ana Pessoa Pinto iha nia refleksaun hateten, korupsaun laos buat foun tanba sai ona moras bo’ot iha nasaun dezenvolvidu sira seluk, ne’ebe fo impaktu bo’ot ba progresu dezenvolvimentu nasaun nian.
Ana Pessoa hateten, eatu kombate korupsaun, s povu to’o lider sira tenke iha kumprimisiu ida oinsa bele moris iha nasaun ne’ebe obdese ba lei bazeia ba etika, moral no valores humana hanesan mos sarani ida.
“Se ida ne’e ita implementa la fasil ba ita atu kombate Korupsaun. Tanba lei bele fura-furak maibe moral laiha, buat hotu sei la vale,” dehan Pessoa.
Nia afirma hikas, TL tenke brani atu hasoru liu husi iha kumprimisiu ba an rasik katak korupsaun ne’e hahalok at ne’e be tenke hadok. Akompanha ho konvensaun anti korupsaun husi ONU ne’ebe TL adere ona, inklui kodiku penal ne’ebe TL iha tiha ona.
“Ida ne’e sei salva ita. Los duni katak lei furak sei la ajuda bainhira laiha konsensia. Maibe ho lei mos ita bele ona minimiza tanba kondena makas ba korupsaun. Se ema ruma envolve nia tenke hasoru justisa,” argumenta Pessoa.
Primeiru Ministru Xanana Gusmão rekonese pozisaun hirak ne’e los hotu katak importante tenke iha mentalidade ne’ebe diak hodi lori nasaun TL sai husi korupsaun. “Hau konkorda duni katak atu efetivu liu maka tenke iha asaun represiva duke preventiva,” konfirma Xanana.
Xanana la konkorda katak governu AMP dala barak liu nonok hasoru indikasaun Korupsaun. “Ida nee lalos, tenke hatene nasaun barak lori tempu naruk hodi justifika koruptor sira. Justisa bele lao neneik maibe tenke iha konfiansa ona katak sei atua,” argumenta Xanana. qdy
.
2 comentários:
Kombate-KKN, politikus tenke uza "MORAL HO ETIKA"
Maibe tuir realidades, ita nia politikus sira koalia manggame mak barak liu. Tuir hau nia observasaun katak, ita sei uza liu FamiliarisMu, PartidolisMo, ColegaslisMu, ho seluktan....Apalagi KKN ne'e secara struktural, husi leten mai kraik i husi karaik ba leten....se mak atu lori se...?? ba hatama ba kadeia....???
"POVU AILEBA MAK TERUS HELA DEIT"
Husu tok ba Drs Longuinhos Monteiro no Ana Pessoa kuando mosu KKN iha Ministerio Publiko sira halu saida ?
Auditoria neebe halu iha Ministerio Publiko hatudu saida kona ba Diretor Administrasaun nia hahaluk no Ministerio Publiko nia orsamento ?
Kona ba ida Dra Ana Pessoa haruka halu investigasaun no prosesa kazu ne ka koalia deit ho Ministro Estatal no hetan "solusaun" atu transfere deit Senhor ne ? Ohin loron Senhor ne iha neebe ?
Durante nia tempo nudar Prokurador Sr Longuinhos halu saida iha Ministerio Publiko kona ba KKN ? Reflexaun diak maibe susar mak ema neebe halu reflexaun mos tur iha uma ho kakuluk vidro deit. Keta la iha tan moral atu koalia tamba laos konsistente.
Ita fo fiar nafatin ba ita nia instituisaun kompetente sira iha kombate ba korrupsaun. Ita hotu hakruk ba lei. Maibe konfiansa neebe presisa kria husi publiko ba instituisaun justisa tenke hahu iha uma laran.
Politiko nain iha responsabilidade bot not tenke responsabiliza politiko nain, ne la iha duvidas. Instituisaun Justisa mos tenke koalia ba malu nee mos los. Maibe faktu katak Komisaun Anti Korrupsaun sei hari no la iha kapasidade atu hare ba kazus espesifikos, maibe halu tan reflexaun ida la inspira konfiansa katak KAK sei sai instituisaun forti ida iha luta kontra korrupsaun.
Estilo koalia, reflexaun, workshop, seminario nee hanesan liu estilo advisors ONU nian. Ne mak diak ba Timor ?
Ka diak liu mak kaer kazu ida hanesan korrupsaun neebe envolve krime organizado, neebe dait ba trafiko humano no sindikatos krimes husi rai liur - husi China, neebe dada mos ita nia politikos nain balun, ita nia forsas seguransa sira - KAK bele halu ida ne ?
ONU iha koragen atu halu ida ne ho investigadores UNPOL, ho Prokuradores neebe selu husi UNDP/PNUD ka ida ne susar liu ba ONU ?
Enviar um comentário