KIAK TU'UN PURSENTO 8

.
Josefa Parada - Tersa, 14 Dezembru 2010 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI – Survey demografia 2010 hatudu rezultadu numero kiak iha Timor Leste tun pursentu ualu (8%).

Pobreza iha tinan 2007 hetan pursentu 49 iha tinan nee tuun ba pursentu 41. Iha survey nee hateten katak, pobreza ne’ebé menus indikador husi investimentu governu nian iha Orsamentu Jeral Estadu (OJE), liliu iha kapital dezenvolvimentu.

“Indikador seluk hamenus numeru kiak iha Timor inklui mos program seluk hanesan PPR no PDD,” dehan Direitor Jeral Politika Analiza Peskiza, Antonio Freitas, iha salaun Conferensia Center, Merkadu Lama, Segunda horseik.

Nia hatutan, Indikador hirak ne’e mak hatudu katak iha 2007 TL iha 49%, maibe agora tun ba 41%. Liu husi indiakdor hirak ne’e, halo numero kiak TL tun no fo kresimentu ekonomio 12,2% ne’ebe mak publika tiha ona ba publiko.

Numeru kiak tun ona, ba futuro sei iha tan estudu ida ne’ebe sei hahu iha Janeiru 2011. Ne’ebe mak bolu ho naran house for incame survey no bisnis survey. Espera rezultadu husi 2011 mai ne’e bele diak liu tan.

Indikasaun iha rezultadu survey rua tuir mai ne’e, investimentu capital iha OGE.

Nia hatete, “ indikasaun makas liu iha OGE 2011, governu tau osan makas iha fundu infrastutura nian. Entaun ne’e indikasaun ida, intermus teori, ita espera ho osan ne’ebe mak oras ne’e investe ba capital sei loke kampu trabalho. Ema ne’ebe servisu, signifika katak nia hetan pendapatan, pobreza ne’ebe nia iha bele hatun ona,”.

Iha 2007, rendimentu kada uma kain ida minimu liu mak US1.

Mais meterologia kona ba kiak ne’e, diresaun geral politioka analisa peskiza nomos diresaun nasional statistika sei halo revizaun ida, tanba kiak iha TL diferensia ho kiak iha rai seluk.

Ema Timor Iha Area Remota sira iha distritu, hare’e bele kiak maibe iha animal hanesan karau no bibi I aihan mos la falta. Ne’e presija hare’e fila fali definisaun ida ne’ebe loron ida hetan US1 ho sira ne’ebe la iha.

Parseiro desenvolvimentu sira ne’ebe importante iha survey ne’e mak Usaid, Infpa, Unicef, Undp, Irish Aid, AusAid,Who hamutuk ho DNE. Desafiu iha survey ne’e mak tekniko oinsa bele aserta meteorologia para utiliza ba demografia survey ne’e.

Tanba meterologia hanesan orgaun ne’ebe mak hanesan nain ba rezultadu ne’e, mak saude nomos sira nian asuntu kona ba meterologia. Liu husi survey ne’e numero fertilidade tun nomos rezultadu kiak tun.

Survey ne’ebe halao iha 2007, ne’e bolu TL living standar ne’e hatudu katak 49% populasaun moris iha linha pobreza. Depois halao survey ne’e iha mos informasaun administrasaun balun mak fo fiar nafatin.

Survey kompletu kona ba survey kada uma kain ida hetan rendimentu ida, 2011 mak foin bele halao.

Iha fatin hanesan Ministra Finansas Emilia Pires hatete, rezultadu ne’e fo notisia kapas no hatudu mos dalan ba iha fatin ne’ebe bele halo esforsu liutan hodi hadia povu nia moris.

“Ita hare’e katak,rezultadu peskiza demografia ne’e numero ema kiak tun. Ita hare’e katak fertilidade feto tun ona ba 1,8% husi 5,7 , ne’e importante para hadia inan no labarik sira nia saude familia. Durante tinan tolu governu esforsu makas konsege hatun mortalidade husi 60% ba 15%, fno fertilidade husi 7,8% ba 5,7%,” dehan nia.

Reprejentante Unicef Joao da Costa hatete, rezultadu peskiza demografia ne’e lori notisia diak ba publiko, tanba numero ema kiak iha TL governu konsege hatun liu husi investimentu OGE nian. Ne’ebe ba oin espera katak, numero kiak iha pais ida ne’e governu ho estadu bele hamenus liu husi sira nia esforsu. mik/jos
.