Quarta-feira, 15 de Dezembro de 2010

Aprezenta Kontas Estadu 2009, PM Xanana Konsidera TR “Mukit” Sistema

.
Josefa Parada - Kuarta, 15 Dezembru 2010 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI- Primeiru Ministru Xanana Gusmão la simu rekomendasaun Tribunal Rekursu (TR) ba kontas Orsamentu Jeral Estadu 2009 tanba la apar ho sistema implementasaun ba prinsipiu politika governasaun Aliansa Maioria Parlamentar (AMP).

Pozisaun PM Xanana ne’e hato’o iha Parlamentu Nasional Tersa (14/12) horseik durante responde rekomendasaun TR ne’ebe kestiona iregularidade balun iha prosesu ezekusaun OJE 2009.

“Hau resposta rekomendasaun ne’e intermus prinspiu julgamentu ba kontas estadu. Tanba, iha buat barak ne’ebe Tribunal sita ne’e hanesan julgamentu sein justisa ne’ebe justu,” deklara PM Xanana.

Tribunal katak PM Xanana, la justu iha nia rekomendasaun tanba la konfirma didiak dokumentus kompletus ba Governu, bainhira halo audit ba rekomendasaun governu iha dokumentus antes.

“Halo nusa hau bele simu rekomendasaun ne’e se TR deit lahalo konfirmasaun ba ami, ba dokumentus ne’ebe nia presija atu hatene,” argumenta Xanana.

Rekomendasaun TR mosu bainhira simu relatoriu annual ba ezekusaun orsamentu 2009 ne’e be hetan ona audit husi Deloitte Internasional atu hetan konfirmasaun ba legalidade. Relatoriu ne’e rasik, husi deloitte rekonese iha duni iregularidade husi Ministeriu balun ba prosesu ezekusaun planu orsamentu ne’ebe presiza hadia iha futuru.

Rekomendasaun ne’e hahu husi sistema fiskais ne’ebe TR husu atu tenke fo esplikasaun detalhus ba kualker ezekusaun orsamentu atu bele iha transparante ba orsamentu estadu.

TR mos atu bele aperta sistema jestaun finanserua hodi hetan melhor prestasaun iha kualker ezekusaun orsamentu do estadu hodi benifisia duni povu. Inklui, atu fo justifikasaun ne’e be detalhus liu tan konaba reseitas no despezas ne’ebe governu utiliza no kobra husi finansiamentu estadu.

Maibe, PM Xanana la simu hotu ho razaun Governasaun AMP atinji hotu ona sistema ne’e, liu husi reforma jestaun finanseira ne’ebe utiliza dadauk ona.
“Hau dehan ona katak ami nunka taka dokumentus ruma ba publiku. Ami iha ona sistema ne’ebe regirozu hodi ezekuta ami nia planu hotu,” komenta Xanana.

Maibe, TR katak Xanana maka la husu dokumentus hirak ne’e hotu hodi ansi foi desizaun hasoru relatoriu deloiite.

Tempu Ona Atu Rekonese Sala

Xefi Bankada Fretilin, Aniceto Guteres konsidera tempu ona ba governasaun AMP atu rekonese an sala tanba laiha duni kapasidade atu governa nasaun ho sistema ne’ebe tuir duni regra no lei.

“Rekomendasaun ne’e hanesan husu atensaun boot governu ba jestaun finanseira estadu oinsa ezekuta povu nia osan ne’e tuir lei,” deklara Aniceto iha nia intervensaun politika.

Tuir nia katak realmente rekomendasaun TR ne’e iha duni fatin, tanba governu AMP kuaze ukun ho inkapasidade hodi gasta orsamentu estadu arbiru deit, inventa sasan no subar sasan barak. Governu AMP mos kria konfuzaun bo’ot tanba sobu tiha sistema fiscal (iha governasaun Fretilin) hodi halo desentralizasaun arbiru deit.
“Dehan atu impostu atu benifisia povu, maibe realidade atu hariku tan deit emprezariu bo’ot sira no ema riku sira no asigura sasan folin sa’e ba bebeik,” akuza Aniceto.

Nune’e mos xefi bankada PUN Fernanda Borges konsidera governu presija tau atensaun seriu ba rekomendasaun TR nian tanba realmente sistema fiscal governu la transparante duni hodi kria konfuzaun bara-barak iha prosesu fiskalizasaun Parlamentu Nasional.

“Sistema jestaun finanseira tenke hadia duni tanba ami presija asesu informasaun ne’ebe los hodi hatene ezekusaun governu nian tuir duni politika ne’ebe ami aprova ne’e kala’e,” dehan tan Borges. qdy
.

10 comentários:

Anónimo disse...

XANANA BOSOKTEN MNIPULADOR ASUFAHI

Anónimo disse...

Xanana beikten boot ida nusa mak bele tur iha kadeira Primeiro Ministro.

Nusa la duni asufahi bekten ne?

Anónimo disse...

Xanana, um heroi, que serve para liderar o pais. Nao se precisa o Alkatiri, ditator.

Anónimo disse...

imi hare tok saida mak hakerek iha XANANA nia liman laran ne'e,,, se laos CRISE,,, hare didiak tok.

Heroi fali seda palerma? Heroi Mak mate hotu ona Ne'e O hatene, O ho XANANA hanesan deit Beit bot ne'e

Anónimo disse...

Acho que os herois ja foram tombados, Os que estao a respirar sao os medorosos,,,,,sabes,,,,,

Anónimo disse...

Ba ita bot nebe koalia dehan Xanana beikten ne o sala,,,Lolos Fretilin mak beikten,imagina nusa mak partidos sira lakoi halo klegasaun ho Fretilin...?????Mayoria Timor lagosta fretilin tamba Alkatiri i tamba radikal demais,,,,,Hau sente imi sira nebe dehan Xanana beikten nemak beik att liu....Keta nega ema nia favor,Xanana merece para kaer cargo nudar Primeiro Mnistro ou qualuqer pozisaun iha governo constitucional nebe nia rasik lidera....Semak contra Xanana ema nemak laiha liu moral no nunka mais reconhece ema nia contribuisaun.....Tamba denocracia ita iha direito atu protesta i critica mas tenke ho limite no respeito nemak importante laos koalia hanesan ema laiha edukasaun i moral,,,......abraco...

Anónimo disse...

Asu sira defende Xanana ne tamba uluk sira la kohi Ukun an, entao tenke sadere ema ruma pra bele moris hakmatek, O ho Xanana beik hanesan , O nia Kakutak sukat ba Alkatiri Nian dok hanesan laleha ho rai, ne'ebe lalikan kanta demais,

AMP nia ukun ne'e hanesan ema dehan AS MOSCAS VOAO e A MERDA E MESMA

Anónimo disse...

maluk sira, se mak dehan Alkatiri ne compra ho maluk ida fali iha leten ne, hanesa laleha ho rai ne ?
ba hau alkatiri nia matenek ne, hanesan jarak dari tanah ke pohon tomat,,, ne deit. ULUK NIA ALKATIRI TEBE RAI, DEHAN ATU RORI RAMOS HORTA BA TRIBUNAL TAMBA FO PODER BA XANANA HODI HARI AMP,,,I TOÓ RAMOS HORTA DEHAN BA KESAR DEIT MAK HAU BA HATAN,,,DAN ATÉ AGORA NE HASILNYA MANA ???? NIHIL BESAR,,,

KENYATAANNYA ALKATIRI BANYAK BICARA TAPI HASILNYA NIHIL....

Anónimo disse...

Asu ida ne defende los Fretilin ou Alkatiri alias AWATERI (hakarak hatene significa AWATERI ba husu hau nia kolega MAKASAE sira)hahahhahahah,,,,,,,,Hoe Asuhuin,,,Xanana uluk luta ba ukun an laos Alkatiri taok ten i tauk mate halai ba Mosanbique,,,,,Uluk wainhira juventude sira halo demonstrasaun ruma iha Indonesia,Timor no Portugal so VIVA Xanana deit,laos Alkatiri nia naran,,,,,,,O ida beikten tuir Alkatiri nemak horsida tama kuak,,,,,ne kala Alkatiri fo osan sigaru nian ho tua sabu nian nemak agra komesa garganta fali ona,,,,,ema beik ne hanesan,komment mos latuir moral nian,horsida mate mos mate saugate,hahahahahah.....Koalia ne matenek no iha consciencia 8an,,,,,,.....Hau fiar Xanana mak sei kaer governo ba periodo nebe mak atu mai tamba hau fiar 100% katak partido seluk sei lahalo colegasaun ho Fretilin,,,,,,Viva Timor Leste....

Kuitado los ba belun nebe beikten no defende los Alkatiri ne,,,,,hahahhaha kacian padamu.....hahahahha

Anónimo disse...

maluk ida dehan Xanana Beikten nee,Hau so atu fo hanaoin nia deit!katak Xanana nee Beikten duni.maibe hodi nia Beik nee maka imi matenek sira maim aproveita ninia HASIL.. mai Hau be Naran Xarunto Lobato,hosi Hau nia moris too Hau nia mate sei la konsidera Alkatiri sira hanesan Luta nain ba Timor nia ukun an nee. e se Hau maka Alfredo karik,Ema hanesan sira nee maka Kartus fura sira nia ulun.laos hau nian p...a