POLITIKA IMORAL, POLITIKA IGNORANSIA IHA GOVERNU AMP

.

Timor Post - Sesta 19 Novembru 2010

Opiniaun Públiku - Politika Imoral, Politika Ignoransia. Iha Governasaun AMP - Reflesain Ida Q-Liq nian

Husi Luis Mendes Ribeiro

Situasaun politika rai laran hahu namanas fali ne’e fanun ita hotu, atu nune’e hader no bele halo reflesaun ba prosesu funu ba libertasaun patria no mate restu assuwain sira, nunee ema Timor Leste bele hetan satetun ruma husi reflesaun ne’e hodi kuidadu an iha prosesu libertasaun ba povu maubere atu labele sai vitima nafatin ba jogadas grupo ambisioju balun nian.

Komandante Q-liq molok is-kotu (menghembuskan nafas terakhir), nia dehan ba maluk ASSU’AIN sira katak; “keta fiar ema sira ne’e!!, sira hakarak terus ho ita tamba iha sira nia oin iha alternativas rua (2) deit atu sira tenki hili. Mak hanesan 1) hakarak terus 2) hakarak mate?, entaun sira hili terus tamba tauk ka lakohi mate”.

Liafuan ne’ebé Q-liq hasai molok atu mate ne’e hatudu katak ema barak iha dunik konsensia no hakarak liberta povu no nasaun ida ne’e hodi sira nia mate no terus maibe laos ema hotu hakarak terus no mate hodi liberta povu no rai doben ida ne’e. iha grupo balun ne’ebé Q-liq konsege katak grupo ne’e aproveita interese ema barak ne’e atu benefisia ba sira nia an. Maibe terus no foe ma ba mate hodi hetan moris diak. Maske sira ne’e grupo kiik maibe sira forte tamba estatutu social ass ne’eduni susar atu harahun no sai ameasa ba grupo bo’ot ne’ebe iha hakarak diak ba libertasaun povu.

Liafuan hikus Q-liq nian ne’e sei relevante atu halo reflesaun ba porsesu politika Timor Leste ne’ebe lideransa sira halimar iha ita nia let. Situasaun politika nune’e ita hotu ( husi povo aileba to’o lideransa nasional sira) ne’ebe hadomi duni rai ida ne’e maka tenki kritiku no bele hili lideransa no partidu ne’ebé serve ba rai lulik ida ne’e.

Hau sei lembra iha sorumutu ida entre lideransa Partido Demokratiku (PD) iha Hotel Audian molok atu hasoru elisaun Presidensial ba daruak. Iha sorumutu ne’e lideransa PD nian ne’ebe hetan degradasaun signifikantes tebes iha Elisaun Presidensial dahuluk, maka hau usa posisaun nudar membru CPN-PD, hau kritika lideransa ekskutivu labele halo servisu ida mes-mesak la ho konesementu CPN maka fo impaktu ba rejultadu elisaun Presidensial ne’ebe PD nia elitores la barak ne’e desizaun lideransa eksekutivu PD ne’ebe fo apoiu estruktura ba formasaun Partido CNRT hodi bele hasoru elisaun jeral 2007, maka halo konfuzaun bo’ot ba militantes PD no halo militantes sira tenki halai hotu lahatene tuir nia terjetu lolos tamba masa PD lakon orientasaun lolos (Disorientasaun) no realidade masa PD halai hotu ba CNRT tamba hare husi lideransa, ho razaun nune’e maka iha sorumutu ne’e nudar membru CPN-PD husu ba lideransa eksekutivu PD atu labele fo fatin ba oportunista sira hodi aproveita buka diak; nudar forma ida (PD) labele halo servisu fali ba forma seluk (CNRT).

Reflekta ba Q-liq nia koalia, wainhira halimar politika ho maluk politika nain sira tenki kuidadu tamba iha komprimisiu politika ho realidade lahanesan, iha komprimisiu ne’e partidu rua ne’e aseita buat rua maka hanesan; 1) PD oferese nia militantes atu fasilita konsolida no estabelesementu estruktura base CNRT atu bele fo apoiu ba preparasaun kampanha politika CNRT iha elisaun jeral 2007. 2) CNRT peomete katak sei compete deit iha elisaun jeral 2007 atu bele harahun Base FRETILIN sira no sei lakontinua ba kampanha jeral tuir mai (elisaun jeral 2012) tamba CNRT sei retira.

Realidade hatudu diferensia sgnifikativu ho komprimisiu ne’ebe partido rua ne’e halo, PD nafatin ho komitmentu no depois fasilita no estabelese tiha base ba partido CNRT maibe CNRT la ba haraun FRETILIN no fila ba harahun fali base PDnian hanesan ita haree situasaun ne’ebe mosu iha kampanha politika iha Distritu Lautem Sub-distritu Moro no Sub-Distrtu Luro, base PD rahun no halai hotu ba CNRT iha elisaun 2007.

Hotu tiha elisaun Jeral 2007, lideransa CNRT dala ida tan husu ba lideransa PD atu bele tulun malu hodi forma governasaun tamba laiha partido ida manan 50%+1. buat hotu ne’e diak tamba PD nia interese maka koko nafatin alrenativas hotu-hotu atu bele kria kondisaun sufisiente hodi bele dezenvolve rai doben ida ne’e maibe nafatin oportunista sira sempre utilize PD nia hanoin diak sira ne’e hodi atinji grupo no pesoal lideransa balun nia ambisaun ne’ebe nunka hotu. Depois CNRT ho PD husu malu idea no harii tiha governasaun AMP hamutuk ho partidus sira seluk balun, dalan ida tan CNRT fase liman, hodi fakara raihenek ba partido koligasaun nia matan, inklui mos PD simu konsekuensia ba oportunista sira nia jogadas, todan sira ne’e mak lideransa CNRT hasai katak “Governasaun AMP la fo rejultadu diak tamba ne’e iha elisaun 2012 CNRT hakarak ukun mesak”, liafuan politisi nune’e bele estraga imajen partido aliado sira seluk katak governasaun AMP ne’e “gagal” tamba kolaborasaun partidu aliadu ho CNRT ne’e laiha kualidade servisu ne’ebe diak.

Ema sira ne’e mak labele fiar duni tamba iha tempu at/terus, hakilar ajuda maibe depois hetan diak, konta ema nia at no hakarak goza mesak tatika politika inmoral ne’e partido barak gosta utilize tamba ho nune’e partidu sira ne’e bele hetan benefisiu signifikativu, hanesan dadauk hakontese iha AMP, balun aproveita planu orsamentu estadu katak atu halo konsulta planu estratejiku nasional hodi “selipkan” interes partidaria, indikasaun balun maka it abele hetan iha retorika konsultasaun ne’e katak: “Plano Estratezia Dezenvolvimentu Nasional (PEDN) ne’e bele realize wainhira partidu ida ami lidera ne’e maka ukun mesak” ida ne’e maka ita bolu Politika inmoral, (Politika ida ne’ebé laiha etika politika” tamba tatika politika ida ne’e tama iha kategoria politika ignoransia ne’ebe lasufisiente ema barak nia hakarak maibe reprejenta deit grupo kiik balun nia ambisaun.

Hakerek nain nudar

Membro Conselho Politika Nacional - Partido Demokratiku (PD)

HP: 738 2465

E-mail: luishalaco@yahoo.com
.