Quarta-feira, 17 de Novembro de 2010

Governu nia nonók no rezerva iha partidu sira ba hakaran sosa dívida portugés nian

.
17 de Novembro de 2010 - sapo.tl

Ba posibilidade Timór-Leste nian mai sosa títulu ba dívida portugeza, adimite iha deklarasaun públika hosi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, lian hosi partidu no hosi Governu Timór nian iha nonók nia laran.

Maske buat ne’e kompeténsia Governu nian laoos estadu nian, estratéjia ida ba aplikasaun osan petrolíferu nian, ne’ebé tó ba uza iha operasaun nasionál ba autoridade bankária pagamentu nian (banku sentrál), laiha reasaun ofisiál balun ba sujestaun prezidente nian.

Luza koko atu hetan, laiha susesu, komentáriu Governu nian ida, ne’ebé tó agora nonók hela konabá matéria ne’e no, hosi sorin Aliansa Maioria Parlamentár ne’ebé suporta ba lala’ok ne’e, diriji hosi Xanana Gusmão, mak Aderito Hugo de’it, hosi bankada parlamentár CNRT, aseita ho komentáriu ne’e, maibé lapromete.

“Timór-Leste bele sosa dívida Portugál nian, Austrália ka nasaun seluk, maibé buat ida ne’ebé importante liu maka garante ho servisu ida ne’ebé di’ak iha aplikasaun ne’e no hetan sustentabilidade iha osan petrolíferu nian”, dehan.

José Teixeira, antigu ministru ba Rekursu Naturál Fretilin nian, partidu boot iha opozisaun, ida ne’ebé partisipa mós iha servisu kriasaun ba fundu Timór-Leste nian, krítika ona Prezidente Repúblika ba nia ko’alia konabá matéria ne’ebé mak laoos nia konta.

“Desizaun hotu ne’ebé konabá Fundu tenki halo hosi ministériu finansa maibé tenki hetan rekomendasaun ruma hosi Kosellu Konsultativu ba Investimentu, hamutuk ho ABP”, haforsa.

Tamba ne’e, “deklarasaun Prezidente nian sira ne’e laoos ona nia kompeténsia, ko’alia konabá matéria ezekutivu no Lei ba Fundu Petrolíferu laharee liu ba interferénsia prosesu nian”, hatán. Ba pursentu 10 ne’ebé disponivel ba roman Lei Fundu Petrolíferu nian, José Teixeira admite katak “iha biban ida ne’e governu bele muda hanoin ne’e ho lei”, ne’ebé regula konabá aplikasaun ne’ebé lahanesan”.

Tan ne’e, fohatene, “ita so halo tuir de’eit ba kualkér proposta ida, se iha vantajen ekonomia nian ba ita, maibé ita labele ho disponivel hela de’it atu apoiu investimentu ne’ebé halo ho maneira oinsá de’it”.

“Atu investe, tenki haree regra sira, seguransa nian karik iha problema atu simu fali, ho juramentu ne’ebé iha vantajen, maibé buat hirak ne’e hotu tenki liu hosi orgaun kompetente no tenki envolve mós tékniku no peritu sira”, ko’alia.

“Atu sosa dívida tenki haree tuir lei no see mak fó konsellu konabá investimentu ne’e Konsellu Konsultativu no jestór kontratadu sira, iha kazu asosiasaun banku internasionál sira”, deklara.

“Fernanda Mesquita Borges, lider ba Partidu Unidade Nasionál (PUN), iha dúvida katak Timór-Leste bele “ajuda Portugál ho osan ida ne’ebé signifikativu”. “Ha’u lahatene asesória ekonómika ida ne’ebé maka Prezidente Repúblika rona hodi mai ko’alia konabá ida ne’e, maibé sei susár ba Timór-Leste.

Fundu ne’e haree ona ba propózitu espesífiku ida no, tamba ida ne’e mosu fali, Governu sei halo fali proposta ida ba Parlamentu”, hateten.

Lider PUN nian dúvida katak nasaun ne’e bele “ajuda Portugál ho osan ne’ebé signifikativu”, ha’u laharee hanesan kestaun ida “ba apoiu polítiku ne’ebé mak Timór bele fó” ba nasaun ne’e, maibé nia ko’lia konvense katak “Portugál mós hatene oinsá atu rezolve nia problema ida ne’e”.

MSO
.

0 comentários: