Sábado, 9 de Outubro de 2010

POLISIA IHA NE' EBÉ?

.
09 de Outubro de 2010 - sapo.tl

Haree hanesan simboliku liu du ke iha sira nia knaar, maibé iha dezenas hosi sira ne’ebé maka hamriik iha kantu-kantu estrada sidade Dili ne’ebé dezordens tebes. Sira la’os atu uza hanesan ba abrigu, hanesan tuir loloos, maibé postu ki’ik sira polísia ninian ne’e sai hanesan prova kooperasaun entre Nasoens Unidas nó Polísia Timor-oan ba progresu fila hikas ba normalidade país ninian.

Halai haleu dalan hothotu Dili nian iha volante automovél ida ne’e, ba nia-an rasik hanesan aventura ida. Wainhira laiha regra nó sinál sira ita tenke obrigatoriu haree ba tránzitu hosi Polísia Nacionál Timor-Leste ( PNTL) ne’ebé tenta hatu’ur fali ordén ba dezordens ki’ik ne’ebé maka mosu iha sidade Dili.

Devidu ba konfuzaun sira iha estrada ne’ebé maka makaas tebes hanesan hemu nu’u-been ida iha lorokra’ik, mosu mai ita, se haree ba kantu hirak ne’e – literalmente ko’alia – ba postu abrigu ki’ik hirak ne’e katak ita dehan serve de’it ba polísia sinaleiru hosi PNTL nian. Maibé laiha serteza.

Karik tamba laiha ema ida dehan konabá ninia kolokasaun, karik mos tamba data ne’ebé maka mosu ne’e lalo’os – fasíl tebes hatudu iha pós-krize 2006 – maibé, ida lo’os liu, tamba ema nunka haree ajente ida iha ne’ebá.

Ba polísia sira – timor-oan ka estranjeiru – uma abrigu ki’ik-oan hirak ne’e iha kantu sira hotu estrada Dili hatudu liu hanesan simbolismu duke ninia utilidade sira iha prátika. Hosi sorin seluk, simbolu UNPOL. Sorin seluk, PNTL nian. Ka’er liman ida hatudu servisu hamutuk.

Sempre katak prezensa organizasaun internasionál, lidera iha reestruturasaun instituisaun polisiál Timor. Prezensa ida ho tendensia hodi hatún. Depois de transferénsia poder UNPOL ba PNTL iha distritu Lautém, Oecussi, Manatuto no Viqueque, iha semana kotuk agora Manufahi ninia vés monotorizada apenas hosi ajente nasionál sira.

Polísia internasionál forma hela mane timor-oan sira atu asegura komandu PNTL, alén de sai responsavél bo’ot ezekutivu ba seguransa interna Estadu Timor nian. Habolu mai iha país iha 2006, iha diresaun portugés nia okós Luís Carrilho, UNPOL sei sai totalmente hosi Timor durante tinan 2012.

Pelu menuz ida ne’e maka fiar hosi primeiru-ministru nian, Xanana Gusmão. “Ami aprezenta ba Prezidente programa ida formasaun ninian ba ita nia polísia hodi kontinua treinamentu, ba tinan lima besik mai. Kona fali ba ekipamentu sira, ita avansa ona iha tinan oin mai, hahu ho mínimu ne’ebé maka nesesariu ba eskuadra idaidak, kada postu nó kada komandu distritál nó iha kada tintinan ita reforsa tan gradualmente”, esplika ona ba jornalista sira depois de enkontru semanál ho Prezidente da Repúblika, José Ramos-Horta.

Ba fotografia, apenas hela de’it hanesan simbolismu hosi país ida ne’ebé maka haka’er liman hanesan ajuda ida atu konkista independénsia ida ne’ebé efetivu.
.

0 comentários: