.
Timor Post - Segunda-feira 25 Outubru 2010
Dili-Prezidente da Repúblika apoiu perdaun bá Timor-oan sira ne’ebe hela iha Kupaun Indonezia hodi kontra hanoin balun ne’ebe dehan atu bandu milisia no pro autonomia sira tama iha Timor Leste.
“Wainhira ita luta bá justisa, ita tenke halo ho kakutak, laos halo ho dogma, luta ho matenek,”katak Jose Ramos Horta iha loron ikus dialogu Konsensus Nasional konaba oinsa atu hala’o Lia-Los, Justisa no rekonsiliasaun iha Timor Leste, sabadu (23/10), iha Salaun Ministeriu Negosiu Estranjeiru.
Hanesan Xefe do estadu, nia reafirma sei la autoriza no sei la veta lei saida deit mak iha intensaun atu bandu milisia sira fila mai Timor Leste ka fo kondisaun katak bele fila, maibe tenki atraves justisa.
“Se ita eziji deit atu halo julgamentu ba kaju 1999 hatudu katak Timor Leste mos halao ona politika, selectivity,”katak nia.
Tuir nia, importante atu halo rekonsiliasaun lo-loos hodi husu fali ba milisia sira atu fila mai infrenta vitima sira no husu deskulpa, hafoin estadu ne’e bele hare mekanismu saida milisia sir abele kumpri hodi servisu ba sira nia komunidade.
Nia hatutan, esperensia barak husi nasaun seluk ne’ebe hein durante tinan barak nia laran atu lori autor krimi sira ba tribunal.
Maibe, Horta dehan tan, buka mos kumpriende situasaun lideransa sira ne’ebe oras ne’e dadaun lidera hela iha Indonezia.
“Ita buka kompriende Gusdur nia dilema, Megawati no SBY nia dilema,” afirma premiadu Novel da Paz 1996,”Hau la fiar ke iha tinan 10 nia laran sei iha Prezidente ida iha Indonezia ke konsege hateten agora ita julga Miltary sira ne’ebe komete krimi iha Tanjung Priok, Aceh, Irian, no Timor Leste”.
Tan ne’e, nia dehan, Povu TL tomak tenki konfia sosiedade Indonezia, ema sira ne’ebe kaer demokrasia iha Indonezia no lalika dudu sira demais.
“Justisa bele lori tinan 50, husu ba ema ijrael sira, Nazi sira ne’ebe halai husi justisa no ba subar iha Amerika, hafoin tinan 90 sira konsege deskobre no kaer hodi lori ba julgamentu iha Israel,”dehan nia.
Tan ne’e, ba situasaun espesifiku iha TL, Horta husu atu lalika le’e demais United Nationas Human Right Thirty Convention maibe hare ba sirkunstansia husi problema refere.
Horta hatutan, justisa tenki la’o duni no ema sira ne’ebe komete krimi tenke hatan iha tribunal, maibe laos agora.
“Indonezia sei halo justisa, maibe iha sira nia tempu, sira nia ajenda, sira nia realidade, sira nia sirkunstansia,”katak Horta.
Tamba ne’e, tuir Xefe do estadu ne’e katak, responsablidade primeiru ba TL mak hametin estabilidade, tau-matan ba vitima sira, no hadia institusaun estadu sira.
RI PRONTU FASILITA REPATRIASAUN
Sikun seluk, Embaixador Indonezia bá Timor Leste Addy Setiabudi hateten, Indonezia sei identifika uluk eis refujiadus Timor oan sira ne’ebe hakarak fila mai ka lae, se hakarak fila mai TL, governu Indonezia sei fasilita sira.
Nia refirsa, Governu Indonezia mos sei servisu hamutuk ho Governu TL liliu parte ne’ebe kompotensia ba asuntu ne’e atu oinsa maka bele apoiu prosesu ida ne’e ho diak, nunee mos sei servisu hamutuk ho organizasaun internasional sira hanesan ICF, UNHCR no NGO sira seluk hodi apoiu prosesu repatriasaun ne’e.
Ami mos sei koalia ho governu Timor Leste atu bainhira eis refujiadus hirak ne’e fila mai Timor Leste ho diak no seguru,”Katak Embaixador Indonezia ba TL Eddy Setiabudi ba Jornalista sira iha Merkado Municipal Dili, hafoin partisipa iha konferensia investimentu internasional foin lalais ne’e.
Maske hetan ona informasaun katak eis refujiadus sira ne’e hakarak fila mai TL maibe Governu Indonezia no TL seidauk iha deadline ida atu repatria hikas eis refujiadus hirak ne’e.
“Seidauk iha deadline resmi ida, maibe bainhira deit ami pronto atu fasilita,”katak Eddy Satiabudi.
Addy Satyabudi hateten, maske oras ne’e eis refujiadu Timor oan hirak ne’e sai ona sidadaun Indonezia, maibe kuandu sira hakarak fila mai sira nia rai moris fatin, familia la-problema.
Nia esplika, tuir regulamentus sidadania foun Indonezia nian iha 2006 hateten Governu Indonezia tenke garantia sidadania Indonezia nia ne’ebe state place.
Tamba ne’e maka sei servisu hamutuk ho Gevornu Indonezia atu antisipa bainhira eis refujiadus hirak ne’e fila mail abele lakon sira nia direitu nudar sidadaun TL,”dehan embaixador ne’e. (tome amado/agapito dos santos)
.

Timor Post - Segunda-feira 25 Outubru 2010
Dili-Prezidente da Repúblika apoiu perdaun bá Timor-oan sira ne’ebe hela iha Kupaun Indonezia hodi kontra hanoin balun ne’ebe dehan atu bandu milisia no pro autonomia sira tama iha Timor Leste.
“Wainhira ita luta bá justisa, ita tenke halo ho kakutak, laos halo ho dogma, luta ho matenek,”katak Jose Ramos Horta iha loron ikus dialogu Konsensus Nasional konaba oinsa atu hala’o Lia-Los, Justisa no rekonsiliasaun iha Timor Leste, sabadu (23/10), iha Salaun Ministeriu Negosiu Estranjeiru.
Hanesan Xefe do estadu, nia reafirma sei la autoriza no sei la veta lei saida deit mak iha intensaun atu bandu milisia sira fila mai Timor Leste ka fo kondisaun katak bele fila, maibe tenki atraves justisa.
“Se ita eziji deit atu halo julgamentu ba kaju 1999 hatudu katak Timor Leste mos halao ona politika, selectivity,”katak nia.
Tuir nia, importante atu halo rekonsiliasaun lo-loos hodi husu fali ba milisia sira atu fila mai infrenta vitima sira no husu deskulpa, hafoin estadu ne’e bele hare mekanismu saida milisia sir abele kumpri hodi servisu ba sira nia komunidade.
Nia hatutan, esperensia barak husi nasaun seluk ne’ebe hein durante tinan barak nia laran atu lori autor krimi sira ba tribunal.
Maibe, Horta dehan tan, buka mos kumpriende situasaun lideransa sira ne’ebe oras ne’e dadaun lidera hela iha Indonezia.
“Ita buka kompriende Gusdur nia dilema, Megawati no SBY nia dilema,” afirma premiadu Novel da Paz 1996,”Hau la fiar ke iha tinan 10 nia laran sei iha Prezidente ida iha Indonezia ke konsege hateten agora ita julga Miltary sira ne’ebe komete krimi iha Tanjung Priok, Aceh, Irian, no Timor Leste”.
Tan ne’e, nia dehan, Povu TL tomak tenki konfia sosiedade Indonezia, ema sira ne’ebe kaer demokrasia iha Indonezia no lalika dudu sira demais.
“Justisa bele lori tinan 50, husu ba ema ijrael sira, Nazi sira ne’ebe halai husi justisa no ba subar iha Amerika, hafoin tinan 90 sira konsege deskobre no kaer hodi lori ba julgamentu iha Israel,”dehan nia.
Tan ne’e, ba situasaun espesifiku iha TL, Horta husu atu lalika le’e demais United Nationas Human Right Thirty Convention maibe hare ba sirkunstansia husi problema refere.
Horta hatutan, justisa tenki la’o duni no ema sira ne’ebe komete krimi tenke hatan iha tribunal, maibe laos agora.
“Indonezia sei halo justisa, maibe iha sira nia tempu, sira nia ajenda, sira nia realidade, sira nia sirkunstansia,”katak Horta.
Tamba ne’e, tuir Xefe do estadu ne’e katak, responsablidade primeiru ba TL mak hametin estabilidade, tau-matan ba vitima sira, no hadia institusaun estadu sira.
RI PRONTU FASILITA REPATRIASAUN
Sikun seluk, Embaixador Indonezia bá Timor Leste Addy Setiabudi hateten, Indonezia sei identifika uluk eis refujiadus Timor oan sira ne’ebe hakarak fila mai ka lae, se hakarak fila mai TL, governu Indonezia sei fasilita sira.
Nia refirsa, Governu Indonezia mos sei servisu hamutuk ho Governu TL liliu parte ne’ebe kompotensia ba asuntu ne’e atu oinsa maka bele apoiu prosesu ida ne’e ho diak, nunee mos sei servisu hamutuk ho organizasaun internasional sira hanesan ICF, UNHCR no NGO sira seluk hodi apoiu prosesu repatriasaun ne’e.
Ami mos sei koalia ho governu Timor Leste atu bainhira eis refujiadus hirak ne’e fila mai Timor Leste ho diak no seguru,”Katak Embaixador Indonezia ba TL Eddy Setiabudi ba Jornalista sira iha Merkado Municipal Dili, hafoin partisipa iha konferensia investimentu internasional foin lalais ne’e.
Maske hetan ona informasaun katak eis refujiadus sira ne’e hakarak fila mai TL maibe Governu Indonezia no TL seidauk iha deadline ida atu repatria hikas eis refujiadus hirak ne’e.
“Seidauk iha deadline resmi ida, maibe bainhira deit ami pronto atu fasilita,”katak Eddy Satiabudi.
Addy Satyabudi hateten, maske oras ne’e eis refujiadu Timor oan hirak ne’e sai ona sidadaun Indonezia, maibe kuandu sira hakarak fila mai sira nia rai moris fatin, familia la-problema.
Nia esplika, tuir regulamentus sidadania foun Indonezia nian iha 2006 hateten Governu Indonezia tenke garantia sidadania Indonezia nia ne’ebe state place.
Tamba ne’e maka sei servisu hamutuk ho Gevornu Indonezia atu antisipa bainhira eis refujiadus hirak ne’e fila mail abele lakon sira nia direitu nudar sidadaun TL,”dehan embaixador ne’e. (tome amado/agapito dos santos)
.

0 comentários:
Enviar um comentário